Van: Gijsbert van der Wal

Verzonden: donderdag 31 oktober 2002 22:53

Aan: Anton de Goede

Onderwerp: Weekbericht

Anton! Wat een ongelofelijk goeie aflevering van het Weekbericht. Mijn aan dacht dwaalde geen seconde af: Vuijsje was goed, Van de Wint was (vond ik) nog beter en jij was uitstekend daar tussenin. In plaats van een eventuele reactie van Van de Wint zou de NRC dat twistgesprek tot een stuk moeten bewerken. Wie had er eigenlijk volgens jou gelijk? Van de Wint had ik nooit eerder gehoord; het verbaasde me dat achter die pion Muntz zo'n slimme regisseur schuil gaat. Echt heel scherp en goed geformuleerd, wat hij tegen Vuijsje inbracht: je kunt smakeloze humor niet verbieden, omdat iedereen een andere smaak en dus een ander idee van smakeloos heeft. Het hele debat is me echt een stuk duidelijker geworden, dankzij die uitzending van jou.

Groeten,

Gijsbert

Grenzen aan humor dat nooit!

De discussie over Normen en Waarden is inmiddels zo ver doorgeschoten dat de humor aan banden gelegd dreigt te worden.

Zelfs in de Middel Eeuwen werd de nar ongemoeid gelaten. De schandpaal had z’n functie en de nar ook. Dit is in de loop der tijd niet veranderd.

Humor of beledigingen hebben in onze tijd nog steeds dezelfde belangrijke functie. Het leveren van kritiek, iets aan de kaak stellen, lucht aan ongenoegen of irritatie geven, mensen belachelijk maken die zichzelf te serieus nemen, taboe’s doorbreken, discussie of vragen oproepen in plaats van geweld, relativeren, kortom comic relief zoals de Engelsen dat noemen.

Narren houden ons een spiegel voor en dat is erg gezond. De enige maatschappijen waar humor aan banden is gelegd zijn de dictaturen. In Irak is het verboden om de

grote leider te bespotten terwijl dit toch zeer wenselijk zou zijn en het waarschijnlijk mensenlevens zou redden. De mensen die het daar bij ons ook op aan willen sturen zijn vaak degenen die kritiek willen vermijden. Kritiek op hun functioneren, hun religie of persoon. Of uit onmacht omdat ze de werkelijke daders of aanstichters van ellende niet kunnen pakken. Als er een rechter aan te pas moet komen om grappen te beoordelen wordt er definitief gekozen voor een intolerante lange tenen maatschappij. Het enige effect wat er dan optreed is dat mensen gekwetstheid gaan claimen om kritiek te ontlopen en zich te verschuilen achter respect. Waarom zouden wij respect moeten hebben voor de stupiditeit van fundamentalisten, het volk, de overheidsmaffia of de politiek correcte gedachtepolitie?

Gelukkig zien rechters dit heel goed in. Er is bewust veel ruimte voor vrijheid van meningsuiting. Het enige wat we niet willen hebben is rassendiscriminatie of fascistische uitingen van humor. De geschiedenis leert ons dat van boven af opgelegde humor zeer dubieus is. Ten tijde van bijvoorbeeld Nazi Duitsland moest humor anti joods zijn. Het was een instrument van de staat. In de context van onze vrije maatschappij is zoiets niet meer mogelijk. Het was een voortvloeisel van de fascistische dictatuur in Duitsland maar ook niet meer dan dat. Zodra men humor serieus gaat nemen en gaat vergelijken met of zelfs gelijk stelt aan geweld ontkend men de werking van humor. Het is goed als de rechter kiest voor tolerantie en relativering in plaats van voor intolerantie en lange tenen.

De extreme moslim gelovigen die nu hun stempel proberen te drukken op onze maatschappij dienen de komende honderd jaar net zo zwaar beschimpt en beledigd te worden als de christenhonden de afgelopen honderd jaar te verduren hebben gehad.

Dan zal die intolerante houding van respect of ik sla je dood gauw verdwijnen. Maar dit geldt ook voor onze Joodse medemens. Om grappen taboe te verklaren en jezelf als een eeuwig opperslachtoffer te afficheren krijg je scheve verhoudingen. Nu de Israëlisch zelf op grote schaal slachtoffers aan het maken zijn is kritiek niet meer mogelijk zonder voor antisemiet uitgemaakt te worden. Het misverstand over de sissende kut Marokkaantjes of de idioten op de tribune illustreert goed waar dit toe kan leiden. Er wordt weer verwezen naar respect voor oorlogsslachtoffers zonder er rekening mee te houden dat de tijden veranderen. Nieuwkomers en voetbal vandalen zijn niet belast met het loodzware collectieve schuldgevoel waar we ons zelf niet onterecht mee opgezadeld hebben. Die reageren af op het nu! 

Ook het onderscheid tussen de zogenaamd zwakken en sterken in onze samenleving is niet te maken. Zijn LPF stemmers zwak? Of mag je ze belachelijk maken? Het is een ernstige misvatting om de grap net zo erg of nog erger te vinden als waar de grap over  gemaakt wordt.

Mensen raken niet gekwetst door een grap maar alleen door wat ze hebben meegemaakt. De gevolgen van een verbod op bepaalde grappen zijn veel gevaarlijker dan wat je met dat verbod wil bestrijden. Als je kan relativeren kom je veel verder dan iets te verbieden.

Kortom er zijn smaakvolle en smakeloze grappen, maar over smaak valt niet te twisten. De stem van de nihilistische gemeente mag niet verloren gaan want dan zijn wij allemaal ten dode opgeschreven. Ook lid worden van de Nihilistische gemeente?

Paul Jan van de Wint, www.muntzvandewint.com. Sum en NRC December 2002