NRC Handelsblad meldde volgens hem ten onrechte dat het mediabeleid van zijn partij een doorbraak beleefde. En hij legt uit waarom hij zich keert tegen God bestaat niet van de RVU.
De mediaweek van Bas van der Vlies, fractieleider SGP.
‘NRC Handelsblad schreef stellig dat onze partij radio en televisie niet meer zou mijden, maar dat berust op een misverstand. Zo lijkt het of we dat besluit afgelopen week genomen hebben, maar het is een proces dat al een tijdje gaande is. De impact van televisie is zo groot geworden, dat we langzaam maar zeker in meer programma’s zullen gaan participeren. Maar van een doorbraak was deze week geen sprake.’
-Volgens ‘NRC Handelsblad’ besloot uw partij onlangs wel degelijk een ruimer mediabeleid te gaan voeren. Naar het inzicht van de krant een gevolg van een lobby die ongeveer vijfenveertig SGP-burgemeesters en –wethouders voerden om de partij eigentijdser te maken.
‘Zo ziet u maar dat ook een kwaliteitskrant het mis kan hebben. Een paar dagen later stond het een stuk genuanceerder in de Volkskrant en het Nederlands Dagblad. Er is geen lobby gaande in onze partij. We zullen elk verzoek om in een radio-of televisieprogramma op te treden op z’n merites blijven beoordelen. Ja, als de context ons bevalt is het denkbaar dat we zelfs ooit op een uitnodiging van Barend & Van Dorp ingaan. Maar met iemand als Jan Mulder aan tafel zie ik het niet snel gebeuren. Hij tart de mensen en zoekt de randen van de provocatie op, ook waar hij ze raakt in hun diepste opvattingen.’
-Straks zit u nog als lidmaat van de bezwaarde Hervormde Gemeente in een quiz van de EO, of erger, in Talpa bij Jack Spijkerman, om op een tafel te hameren, schreef Jan Blokker ontsteld in ‘de Volkskrant.’
‘Haha, we moeten hier vaak om Blokker lachen. U ziet dat ik knipsels van zijn stukken hier op de deur van mijn kamer heb hangen. Wij maken onze eigen afwegingen. Blokker hoeft niet bang te zijn dat we snel aan de door hem genoemde programma’s deel zullen gaan nemen.’
-U stelde afgelopen week met uw collega Arie Slob van de ChristenUnie Kamervragen over het programma God bestaat niet, van de ‘RVU’, gemaakt door Paul Jan van de Wint en Rob Muntz. U hoopt dat Jan Peter Balkenende besluit de resterende uitzendingen geen doorgang te laten vinden. Volgens Sylvain Ephimenco in ‘Trouw’ is die actie gedoemd te mislukken, omdat geen regering zijn vingers aan censuur wil branden.
‘Wij hebben op grond van vooraankondigingen de RVU gevraagd af te zien van uitzending. We hoopten de zendgemachtigde door overreding tot herbezinning te brengen. Nu doen we een moreel àppel op premier Balkenende en minister Donner of ze deze serie als onsmakelijk willen betitelen. Net zoals ze destijds hun stem verhieven toen Hare Majesteit op de korrel werd genomen.’
-Maar denkt u ook serieus dat het tot een verbod zal komen, nadat Jan Peter Balkenende op ‘Nederland 1’ tijdens ‘EO-jongerendag’ het programma walgelijk noemde?
‘Dat vergroot de kans. In een ochtendprogramma op de radio daagde Rob Muntz me uit. Hij zei dat ik hem maar voor de rechter moest dagen, dat zou ik altijd verliezen. Ik ken de wet, maar ik vind deze kwestie belangrijk genoeg om over te discussiëren. Als hij een echte kunstenaar zou zijn, zou hij de creativiteit moeten hebben zich niet zo platvloers te etaleren.’
-Wat stoort u dan precies?
‘Niet de gesprekken met gerenommeerde geleerden als Swaab en Van Dantzig, maar filmpjes waarin Jezus Christus als een aangelijnde hond aan de lijn loopt. Dat steekt me dwars door mijn ziel. Hem die ik liefheb met alles wat ik in me heb, wordt hier op een verschrikkelijke manier door het slijk gehaald. Ik hoop van harte dat die fragmenten geschrapt worden.’
-Geloof relativeren is altijd een gezonde excercitie, schrijft Wim Boevink in ‘Trouw.’ Wat is geloof waard als het niet tegen beproeving bestand is?
‘Je moet ook heel ver kunnen gaan. Maar soms moet je kunnen zeggen wanneer iets je pijn doet. Anders geef je anderen een vrijbrief je telkens maar weer tot het uiterste te tergen.’
-In het ‘Algemeen Dagblad’ zei u dat in God bestaat niet een absolute grens wordt overschreden. Staat dit programma voor u gelijk aan Submission I?
‘Ja, dat filmpje vond ik ook helemaal niks. In een beschaafd land moet je niet de draak steken met wat mensen heilig is. Submission en het programma met de voor mij onbestaanbare naam zijn even erg.’
-Ephimenco heeft het in ‘Trouw’ over de toorn van de mannenbroeders. Hoopt u dat de makers van God bestaat niet zullen branden in de hel?
‘Dat zou ik nooit zeggen. Het is niet aan mij. Maar je mag niet zomaar raak leven en raak filmen. Wij christenen geloven erin dat God niet met zich laat spotten. Ieder mens moet op een moment verantwoording afleggen voor al zijn gedachten, woorden en daden. Dat geldt voor mij, maar ook voor die twee heren. Nee, dat is geen bedreiging, maar een opwekking om tot het goede aan te sporen. Laat ze de Bijbel biddend gaan lezen, dan komen ze de boodschap vanzelf tegen.’
-Paul van Liempt- 15 juni 2005
Voor niets gestorven
Vrij Nederland 20-11-‘04
Programmamaker Paul Jan van de Wint (RVU), bracht met zijn compaan Rob Muntz vijf dagen voor de crematie van Theo van Gogh een bezoek aan diens Column Producties . Ten burele van de productiemaatschappij troostten Van Goghs vrienden elkaar. Na een verkeerd gevallen opmerking werd Van de Wint het pand uitgezet.
- Wat hebt u gezegd?
'De vrienden van Theo, productiemeisjes en "Theo-actrices" zaten huilend en "huggend" bij elkaar, terwijl Theodor Holman, Hans Teeuwen en ik een ' Brief aan alle Nederlanders ' schreven. Eén van de meisjes zei dat Theo niet voor niets was gestorven. Daar dacht ik anders over. Hij is wél voor niets gestorven, repliceerde ik. Want niemand in dit land is echt wakker geschud.'
- Niet erg kies op zo'n moment.
'Ik flapte het eruit voor ik het doorhad. Ik was woedend en gefrustreerd maar het kwam ook door de sfeer daar. Die meisjes meenden het alleenrecht te hebben op de manier waarop gerouwd diende te worden. Ze wisten precies wanneer je moest huilen en wanneer je moest huggen.'
- U meende wel wat u zei?
'Theo ís voor niets gestorven. Het vrije woord wordt alleen maar verder ingeperkt. Donner roept nu al op tot een harde aanpak van blasfemie. Maar op dat moment viel mijn opmerking niet in goede aarde.'
- U werd het pand uitgetrapt?
'Producent Gijs van de Westelaken greep in en wees me de deur. Ik trok stoïcijns mijn jas aan en vertrok. Robbie kwam achter me aan en we vertrokken in een taxi.'
- Bent u nog op de crematie geweest?
'Nee, ik heb het op televisie gevolgd. Bij het feestje de dag ervoor werd ik ook niet toegelaten, ik had straf verdiend. Ik zag Femke Halsema en Job Cohen wel op de begrafenis figureren, terwijl ik niet welkom was. Terwijl ik uiteindelijk meer voor het vrije woord heb gedaan dan die commune om Theo heen die bepaalt wie goed en fout is.'
ongewenste intimiteit
Vrij Nederland 14-2-'04
VVD-Kamerlid Laetitia Griffith is boos op Rob Muntz en Paul Jan van de Wint. Voor het RVU-programma Het grote complot-De wereld verklaard toog het duo naar het huis van de justitie-woordvoerder die had geopperd na een misdrijf de namen en foto's van de daders in de buurt te verspreiden. Muntz nam bij Griffith thuis plaats op de witte chaisse-longue, sloeg af en toe een arm om haar schouder en vuurde vragen af als: u vindt zeker ook dat de schandpaal in ere moet worden hersteld? 'Na tien minuten maakte ze lachend een eind aan het voor haar ongebruikelijk harde interview', herinnert Van de Wint zich. 'We waren blijkbaar niet goed gescreend. Ze wist niet met wie ze te maken had.' Daar bleef het niet bij. Namens Griffith stuurde advocaat B. Le Poole een brief naar de RVU die niet op de lachspieren werkte. 'Mevrouw Griffith heeft het optreden van de interviewers als intimiderend ervaren en beoordeelt het fysieke contact als een ongewenste intimiteit.' In de brief wordt ge'ist dat het vraaggesprek niet wordt uitgezonden en het het ruwe materiaal wordt vernietigd. Een grote klap voor het programma? Nee. 'De antwoorden van Griffith stelden zo weinig voor dat we toen we buiten stonden al wisten dat we ze niet zouden gebruiken,' zegt Van de Wint. Maar het materiaal zal niet worden vernietigd. 'Nee, natuurlijk niet.'
Spiegelbeeld, 1-4-2000
De media week van programma makers Rob Muntz en Paul Jan van de Wint
‘De afgelopen dagen zijn een rottige periode geweest. Ik vind het daarom beter nu een rustperiode in te bouwen. Dat betekent dat jullie de rest van jullie contract geen bijdrage hoeven te leveren aan Waskracht. Beschouw het als een gedwongen vakantie. Op de rest komen we later terug.’ VPRO’s hoofdredacteur Hans Maarten van den Brink stelde met dit korte briefje afgelopen weekend het duo Rob Muntz/Paul Jan van de Wint op non actief. In ieder geval tot eind juni, want zolang staan ze nog onder contract bij de omroep die de laatste dagen op zijn kop stond na het omstreden Hitler-Haider filmpje in Wenen van het tweetal. Kijk- en Luister Onderzoek meldt desgevraagd dat welgeteld 240.000 kijkers het kwartier durende item in Waskracht! gezien hebben. Te weinig om een waarderingscijfer te meten.
De media-aandacht was er niet minder om. Van den Brink excuseerde zich bij Barend & van Dorp. De gebruikelijke herhaling werd verboden. Muntz (36): ‘Ik vind het een zwaktebod.’ Van de Wint: ‘Maar ik snap het wel. Hij heeft een diplomatieke functie. Hij kan niet zeggen wat hij werkelijk vindt.’
-Op de dag van uitzending lanceerde NRC Handelsblad de aanval. Jullie werden geplaatst in een rijtje ‘illustere televisieschoften’, die met de machtige camera oude vrouwtjes schoffeerden en orthodoxe joden op de vlucht joegen. Joost Zwagerman veroordeelde later in zijn Volkskrant-column de lol die jullie beleven aan het schrik aanjagen van weerlozen.
Van de Wint: ‘Tijdens een bijeenkomst voor het hele personeel een dag later in de VPRO-kantine hoorden we ook nog luidkeels: “Jullie zijn ziek.” Wat een onzin allemaal. We lachen helemaal niet om orthodoxe joden die wegrennen. Eerst interviewt Robbie een FPÖ-er door er als Hitler naast te gaan staan. Om de lijn van het filmpje consequent door te trekken moet je die joden wel opjagen. Je kunt ze niet als Hitler omarmen.’ Muntz: ‘Later hebben we nog een hele middag in die wijk rondgelopen. Oma’s en opa’s kwamen lachend met hun kleinkinderen de synagoge uitgelopen: “Kijk, zo liep Hitler er vroeger bij.”’ Van de Wint: ‘Ook als het niet zo geweest was, is het toch absurd dat je je druk maakt om een gemonteerd beeld. Je zou van je collega’s verwachten dat ze iets meer van televisiemaken af wisten.’ Muntz: ‘In Middageditie liet die Eelco Meuleman op een zelfmeegenomen band het fragment met de weghollende joden nog eens voorbijkomen. Hij zei dat je duidelijk kon zien dat ik joden aan het molesteren was. Een pure leugen.’
-Televisierecensent Cornald Maas schreef in de Volkskrant dat je Rob Muntz moet negeren. Het is je alleen maar om aandacht te doen.
Muntz: ‘Ik hoef geen aandacht om de aandacht. Dan zou ik wel midden op de Dam gaan zitten schijten. Het kost veel minder inspanning en je staat ook in alle kranten. Doodzwijgen is ook zoiets. Ga toch de discussie aan.’
-Het gaat jullie uitsluitend om het rumoer, zegt Herman Vuijsje in de Volkskrant. “Ze willen alleen maar choqueren, maar gieten er een heel laf Hollands moreel sausje overheen.”
Van de Wint: ‘Wij hebben wel degelijk onze hang ups waarover we ons kwaad maken. Autoriteit en gezag werken als een rode lap op ons. Het gezag van de politiek correcte dictatuur. Maar ook het gezag van een Haider. We worden kwaad en van daaruit maken we programma’s. Veel mensen kunnen zich erin vinden. Hebben hetzelfde gevoel. Dit onderwerp raakte de VPRO in het hart. De holocaust is zeker voor mensen van mijn generatie iets onvoorstelbaars. Ik ben opgevoed met de programma’s van Cherry Duyns en Wim Kayzer. Van hen leerden we dat de werkelijkheid banaal is. Dat je geen enkele illusie hoeft te hebben over de goedheid van de mensen, of over het fatsoen. Nu hebben ze zelf een soort fatsoen gecreëerd waar je niet aan mag komen. Het item over de tv-dominees was de ver-van-mijn-bed-show. Als we het voor de EO hadden gemaakt, hadden we daar na afloop voor een tribunaal moeten verschijnen.’
-Freek de Jonge noemt jullie uitzending onsmakelijk en abject, maar denkt dat de discussie over iets anders moet gaan. “Hoe ontwikkelt zich de moraal van een samenleving waarin waarden en normen op geen enkele manier ideologisch of religieus verankerd liggen?”, vraagt hij zich af.
Van de Wint: ‘Wij morrelen aan morele grenzen. En hopen dat iedereen beseft dat zich buiten de VPRO nog een heel ander leven afspeelt. De pijprokende intellectueel die onder het genot van een goed glas wijn de wereld in goed en kwaad indeelt heeft het niet meer alleen voor het zeggen.’
-Was de Hitler-imitatie eigenlijk om te lachen? Raoul Heertje noemt jullie in de Volkskrant “mensen zonder inhoud.” Je schopt om het schoppen. Jan Blokker zei over Muntz: “Weerzinwekkend. De VPRO staat in de traditie van Wim T. Schippers, Koot en Bie, Herenleed. Maar dit is zo’n domme patjepeeër. Nog geen onsje talent heeft hij.”
Van de Wint: ‘Schippers werd in zijn tijd ook amateuristisch genoemd. Van Oekel las zijn teksten expres slecht geacteerd van papier voor. Kwaliteit is bij ons ook geen doel op zich. Het gaat om de confrontatie. En als je de manier waarop wij die vormgeven waardeert beleef je er veel plezier aan.’ Muntz: ‘Je kunt het niks vinden, maar het is onmogelijk een ander die er om gelachen heeft wijs te maken dat hij fout is geweest.’
-Paul van Liempt-
Vrij Nederland 25/12/1999
'Wij willen dat je ons haat'
DOOR SANDER DONKERS, FOTO kamiel lindhout
VAN DE WINT & MUNTZ
Ze vormen het 'permanente bedrijfsrisico' van de VPRO en bezorgen de
geplaagde omroep de meeste opzeggingen sinds Van Oekel. Het duo Rob
Muntz en Paul Jan van de Wint wil ontregelende televisie maken. Zo bekeert
Muntz zich in de kerstuitzending tot het jodendom. Eerder treiterde
hij Emile Ratel band en liet een televisiedominee live het 'Godverdomme'
uitspreken.
Hoe slecht kan smaak zijn? 'Ach, over twintig jaar is dit een soort
Snip & Snap.'
'Hé, Birdie!' De Thaise ober van restaurant Bird kan er nog net
een glimlach uitpersen. Zuurder wordt zijn blik als Rob Muntz een hand
op zijn schouder legt en begint te schudden. Is het amicaal of toch
iets te hard? 'Biiirdiieee!!! Birdiebirdiebirdieee!!!' De rest van de
avond zullen we door een ander bediend worden. En vanwege de stortvloed
van woorden die Muntz en programmamaker/cameraman Paul Jan van de Wint
op hoog volume over tafel werpen, wordt de service tot het minimum beperkt.
Het hele land mag zich bezighouden met een stel saaie randdebielen in
een barak in de polder, de opmerkelijkste televisie van het afgelopen
jaar was van het omstreden VPRO-duo. Sinds de dagen van Van Oekel regende
het niet meer zoveel opzeggingen bij de omroep. Joost Zwagerman sprak
naar aanleiding van Muntz' aanvaring met Emile Ratelband van 'fysieke
intimidatie', en ontwaarde in hem een 'zichtbare roes van sadisme'.
Muntz en Van de Wint zijn, in de woorden van VPRO-directeur Hans Maarten
van den Brink, 'een permanent bedrijfsrisico'.
Ronald Jan Heijn introduceren als 'de man die zijn persoonlijke groei
haalt uit het feit dat zijn vader door zijn hoofd is geschoten', een
interview met Koos Alberts beginnen met een kijkje bij de boom waartegen
hij zich te pletter reed, puisterige, duidelijk zeer ongemakkelijke
jongetjes over het hoofd aaien en lollies aanbieden tijdens een speurtocht
naar vermeende pedofiele praktijken bij de Wiener S& ldquor;ngerknaben:
Muntz en Van de Wint gaan heel ver. Veel te ver, volgens sommigen. Anderen
rolden van de bank van het lachen. De items sorteren hetzelfde effect
als de briljante stripjes van Gummbah: keihard proesten, en dan zeggen
dat het eigenlijk niet kan.
'Ontregelende televisie' willen ze maken, en dat is gelukt. Een format
is er niet. De ene week staat Muntz in Tiroler kostuum te droogneuken
met de Alpenzusjes, dan weer infiltreert hij in de rechts-christelijke
wereld van de Amerikaanse tv-dominees - iets wat Ruby Wax niet lukte.
In een mal pak, met vies haar, drong 'Reverend Muntz' door tot een live-uitzending
die op dat moment te zien was van Canada tot Panama. Hij liet een zaal
vol mensen bidden voor het zielenheil van de 'zondige omroep VPRO',
en kreeg het voor elkaar de Amerikaanse presentatoren het Nederlandse
volk een welgemeend 'Godverdomme to you all' toe te laten wensen. 'Tsja,'
zegt Muntz nu droogjes, 'ik spreek nou eenmaal mijn talen niet.'
Muntz en Van de Wint vormen een combinatie die wel iets vreemds moest
opleveren. De laatste werkt al jarenlang voor VPRO-programma's als Veldpost,
TV-nomaden en Waskracht. Hij maakte ook 'mooie, poëtische filmpjes
met heel intelligente muziek eronder'. Muntz, het schaamteloze gezicht,
beweert dat hij de jongste hypnotiseur van Nederland was ('Dikke wijven
beloven dat ze af zouden vallen') en goochelaar ('Al mijn trucs mislukten'),
voordat hij medewerker werd van commerciële tv-programma's. Het
langst hield hij het uit bij Catherine Keyl, die hem ontsloeg toen een
door hem aangedragen onderwerp niet bleek te kloppen. Hij giert het
uit: 'Was ze aangetast in haar journalistieke eer, ha ha ha!'
Ze vullen elkaar perfect aan, zeggen ze. Muntz kan putten uit zijn Keyl-verleden
en draagt onderwerpen aan. Van de Wint zorgt voor het 'VPRO-sausje'.
Hij bedenkt tekstjes en vragen en stuurt Muntz. Zodra de camera draait,
lijken ze geen grenzen te kennen. Hun lef, geven ze grif toe, ontlenen
ze voor een deel uit het feit dat ze altijd samen zijn. Want er is regelmatig
het risico dat er klappen vallen.
Het duo lanceerde Muntz als 'de commerciële medewerker' van de
VPRO, wat het voor tegenstanders eenvoudig maakte hem op een hoop te
vegen met de Frequin die hij ('aardige vent trouwens') zo treffend imiteerde
en zo vervelend lastigviel. Maar door te roepen dat het hen alleen te
doen was om de kijkcijfers, maakten zij zich ook onaantastbaar. Tijdens
het gesprek, waarbij opvallend genoeg vooral Van de Wint het woord voert,
blijkt al snel dat het een wat doorzichtig rookgordijn is.. Morele motieven
zijn er wel degelijk.
'Het
is hoog tijd dat er weer eens wat gebeurt,' doceert Van de Wint. 'Dat
nare ons-kent-ons-sfeertje bij de televisie heeft geleid tot ongeschreven
wetten die dicteren wat je wel en niet mag doen. Dat accepteren wij
niet, wij hebben onze eigen ethiek. Politici, sporters, bekende Nederlanders;
iedereen heeft tegenwoordig mediatraining gehad, zodat men kritische
vragen eenvoudig kan pareren. Ze draaien eromheen, ketsen de vraag terug
en het achterste van de tong krijg je niet te zien. Wij stellen geen
kritische vragen, wij gaan gewoon mee. Muntz spiegelt ze, confronteert
ze met zichzelf. Veel mensen weten daar geen raad mee, en laten dan
hun masker vallen.'
Hun items zijn vaak een overval, het is twee tegen een (het duo is voortdurend
via een 'oortje' met elkaar verbonden), en in de montagekamer wordt
alles gemanipuleerd. Als je dat oneerlijk noemt, moet Van de Wint smalend
lachen. 'Televisie is alt¡jd manipulatie. Ook het Journaal, dat
automatisch voor waar wordt aangenomen. Als de een of andere freak het
morgen overneemt en zijn verwrongen boodschappen op dezelfde manier
presenteert, dan gelooft heel Nederland dat. Ach, dat wist Goebbels
al. Iedereen moet beseffen dat achter elk programma ook een andere waarheid
zit. Zelf nadenken, dat is een anarchistisch principe dat ik hoog in
het vaandel heb.
Neem die Ratelband-uitzending: hij had ons zelf uitgenodigd, maar toen
we er eenmaal waren, had hij inmiddels een deal met RTL5, en kwam het
hem niet meer zo goed uit. In de confrontatie met Muntz was Ratelband
de winnaar, vond men. Dat is niet waar: ik heb hem in de montage l ten
winnen. Toen hij erop sloeg, was hij niets meer dan een ordinaire marktkoopman
die bezorgd was om zijn kraam. Dat wilden we laten zien, en ik vind
het geen probleem als Muntz daarbij voor lul staat. Wij manipuleren
alles, zodat we kunnen laten zien wat wij willen.'
Wat is dat dan?
'Ratelband, Ronald Jan Heijn, Frequin - het zijn allemaal maffiose types
die ten koste van alles hun eigen nerinkje beschermen. Dat ontmaskeren
wij, en dan graag met slechte smaak. Maar we ketsen alleen maar terug.
Dat introotje bij Heijn, was een citaat van hemzelf. Door de dood van
zijn vader was hij gegroeid, zei hij, net zoals zijn personeel zou groeien
wanneer hij ze ontsloeg. Tsja. En als wij een flard van het slipje van
mevrouw Frequin ontdekken, zetten we er een kringetje omheen. Zo doet
Willibrord het namelijk ook in zijn programma's. In Het blauwe licht
werd gesteld dat om Frequin zo perfect te benaderen, je toch op zijn
minst een beetje moet zijn als hij. Misschien zit daar iets in, maar
wij naaien niet alleen om het naaien.'
Veel van jullie items gaan over de Frans Bauers en Koos Albertsen van
de wereld. Die mensen doen toch geen vlieg kwaad?
'Tsja, mag je alleen notoire oplichters aanpakken? Moet je onnozelen
tegen zichzelf in bescherming nemen? Als je dat soort mensen vraagt:
"Vertel eens wie je bent, en wat je doet", zijn ze zo fucking
arrogant en kwaad dat je dat niet weet. Als je tegen Bauer, die iedere
dag hoort dat hij zo gewoon en aardig gebleven is, zegt: "Hoe komt
het nou dat jij zo onsympathiek bent," dan is hij weg. Dat ontmaskert,
vind ik, en ik vind het ook erg grappig.'
Maar als dominee Muntz in Amerika een zwerver lastig valt en hem ongevraagd
begint te healen, dan gaat dat toch ten koste van onschuldige mensen?
Die man vond dat vervelend.
'Alleen maar omdat ik dat zo heb gemonteerd. Er was ook een shot waarbij
Muntz en hij lachend met de armen om elkaars schouders staan, maar dat
had geen nut voor het programma, vond ik.'
'Intussen is hij mooi wel genezen,' interrumpeert Muntz. 'En voor niks,
hè.'
Blijft het feit dat hij het vervelend vond. Net als die arme Wiener
S& ldquor;ngerknaap. Vinden jullie dat zelf niet een beetje hufterig?
In koor: 'Neeheee!'
Muntz vertelt over een stapel video's van het kinderkoor die hij aantrof
bij een pedofielenavond van de NVSH, waar hij in zijn Keyl-tijd een
kijkje ging nemen. 'Ik vond dat zo naar. Mijn dochtertje was net geboren,
en ik dacht: ik steek die tent in de fik. Daar komt het plan vandaan.'
Dat klinkt eerlijk gezegd als Frequin-achtige verontwaardiging. Die
jongetjes hebben daar toch niks mee te maken?
'Daarin verschillen we ook,' zegt Van de Wint. 'Voor mij is het vooral
een bijna fascistisch instituut, waar die kinderen gedrild worden. In
elk geval reden genoeg om even te gaan kijken, en wel met Muntz in de
rol van geile pedo die zodra hij de kans krijgt meteen aan de kinderen
gaat zitten. Als dat je tegen de borst stuit, kijk je niet naar het
doel van de scène: door jezelf misschien nog wel erger te maken
dan degene die je wilt aanpakken, wordt de boodschap alleen maar sterker.'
Wat ¡s dan de boodschap?
'Televisie heeft nog maar zelden echte impact. Als je een begrijpende
voice-over hoort, treurige muziek, en je ziet sfeershots van lijdende
mensen, weet je meteen: oh, een documentaire die aantoont dat het allemaal
heel erg is. Nou, dan vinden wij het ook heel erg, en vergeten het meteen.
Meer effect heeft het niet. Wij presenteren onszelf als daders. We laten
zaken zien die schrijnend zijn, zoals religieuze criminelen die geld
uit mensen hun zakken kloppen, maar dan wel op een manier die mensen
niet kennen. Muntz wordt ook een slechte televisiedominee. Wij willen
dat je ons haat, want bij ons komt er ook haat boven als we die tenenkrommende
ellende zien. Meedoen vind ik dapperder dan even uit je salon komen
en op afstand met je vingertje zwaaien.'
Je moet jezelf schuldig maken, vindt Van de Wint. Zijn favoriete film
is niet voor niets C'est arrivé près de chez vous, waarin
een cameraploeg een seriemoordenaar volgt en langzaam medeplichtig wordt.
Zo vindt hij het ook onzin dat je neonazi's niet aan het woord zou mogen
laten. 'Doe dat wel, stuur ze een beetje met vraagjes, en ze ontmaskeren
zichzelf. Dat is heel wat verhelderender dan de documentaire van afstand,
met demonstraties, kale koppen, en lekker schreeuwen.'
Zijn
kritiek op gewichtige voice-overs en dramatische muziek klinkt als een
directe sneer naar een vorm van televisiemaken die juist bij de VPRO
bedreven wordt. Naar verluidt zijn zij binnen het gebouw ook zwaar omstreden.
Zouden ze net zo makkelijk voor de commerciëlen kunnen werken?
'Volgens mij is de gelaagdheid van ons programma veel te moeilijk voor
Veronica,' meent Muntz. 'Maar als we maar volkomen onze eigen gang kunnen
gaan, kan het in principe overal uitgezonden worden.'
Van de Wint: 'Die politiek correcte goegemeente met hun hele hele fatsoenlijke
meningen, die zijn allemaal lid van de VPRO. Ik vind het leuk om hen
op het verkeerde been te zetten. Om ermee te spelen: je zal het tot
nu toe wel met ons eens zijn, maar hoe vind je dit dan?'
Vorig jaar leverde het duo een bijdrage aan de kerst-cd van de VPRO.
Zwartgeschminkt als Al Johnson zong Muntz het lied 'Hij was maar een
neger', met als gewraakte regels: 'Zo een laat je niet in je huis /
omdat je het noodlot dan tartte / want die zwarten zijn immers niet
pluis'. Bij het Meldpunt voor Discriminatie kwamen klachten binnen,
een aantal VPRO-leden stuurde de cd woedend terug. 'Mensen l£¡steren
niet,' zegt Van de Wint grinnikend. 'Het is een liedje van de Zangeres
Zonder Naam, en uit de coupletten blijkt duidelijk dat het juist om
een tegengestelde mening gaat. Omdat ze zo graag aan de goede kant willen
staan, en de juiste ideeën willen hebben, springen mensen meteen
op tilt. Het is heerlijk om de perversie van goede smaak met slechte
smaak aan te tonen. Hitler, die had pas goede smaak. Dat prachtige Adelaarsnest,
die mooie rashonden. Wat zegt dat nou uiteindelijk?'
Dat ze genieten van het choqueren zullen ze niet ontkennen, maar in
elk geval ligt er bij Van de Wint een diep cynisme aan ten grondslag.
Dat hun boodschap over het algemeen wel erg veel vergt van 'de goede
verstaander', het zij zo. 'Hoe ver je ook gaat, de werkelijkheid is
altijd erger. Als je moet lachen om ons programma is het goed, als het
alleen ontregelt vind ik het ook best. Ik kan me altijd weer verbazen
over de verontwaardigde reacties, al zou ik er inmiddels aan gewend
moeten zijn. Maar ach, denk ik dan, over twintig jaar is dit een soort
Snip & Snap.'
Als het voedsel is verorberd werpen ze wat toekomstplannen op tafel.
Een rondje wereldleiders, zou dat niet leuk zijn? Muntz en Khaddafi,
het zou best eens kunnen klikken. Een quizje lijkt hen ook wel wat.
Of een bezoekje van de televisiedominee aan het Beloofde Land. Dat laatste
is inmiddels gerealiseerd en was te zien in de uitzending van deze week.
In Jeruzalem zeult Muntz met een kruis door de Via Dolorosa, jaagt christelijke
toeristen tegen zich in het harnas, en bekeert zich uiteindelijk tot
het jodendom. Een artikel van een redactrice van de VPRO-Gids over die
reis, waarin stond dat 'Rabbijn' Muntz 'vooral op het financiële
vlak' hoge verwachtingen heeft van zijn bekering tot het jodendom, werd
door de gids geweigerd. 'Te grof,' oordeelt hoofdredacteur Hans van
Dalfsen. In de montagekamer lijkt ook Van de Wint voor het eerst een
beetje onder de indruk van zijn eigen materiaal. 'Dit wordt héél
naar!' zegt hij door de telefoon. In de wereld van Rob Muntz en Paul
Jan van de Wint is dat een aanbeveling.
Rob Muntz en Paul Jan van de Wint zijn te zien in het VPRO-programma
Waskracht! De uitzending waarin Muntz zich bekeert tot het jodendom
wordt herhaald op eerste kerstdag om 13.25 uur.
Foto: Rob Muntz (rechts) en Paul Jan van de Wint: 'Die politiek correcte
goegemeente met hun hele hele fatsoenlijke meningen, die zijn allemaal
lid van de VPRO. Leuk om hen op het verkeerde been te zetten'
