Miljonair

De Formule 1 is de grootste marketing machine ter wereld. Elke race (19 per jaar) wordt om de week door bijna een miljard mensen bekeken. Dat is minstens net zoveel als het WK Voetbal of de Olympische Spelen om de vier jaar.


Monaco vanaf het paleis, met 32.000 inwoners half zo groot als Den Helder	Mclaren door de bocht	Muntz en Mol	Niet dat het hem wat interesseerde maar Muntz bleef wel voor de wedstrijd

Ook al presteren ze op de baan onder de maat, commercieel en marketing technisch gezien schijnt het Spyker team met een budget van 70 miljoen euro voor dit seizoen een succes te zijn.

Het was hilarisch om te zien hoe de houterige Nederlandse topman-ambtenaar van ING, Cees Maas, op de persconferentie schril afstak bij de flamboyante teambaas van Renault, Flavio Briatore.

De echte zakenmensen komen hier om zaken te doen en niet om de race te bekijken. Tegen de tijd dat die tering herrie begint op zondagmiddag zitten zij al in hun helikopter of privé jet op weg naar huis.

Nederlandse sponsoren en zakenmensen onderscheiden zich zelfs in dit gezelschap nog door hun zuinigheid. Toen de familie Mol nog sponsor was in de Formule 1 en geen teameigenaar van Spyker, verhuurden zij in Monaco een stukje van hun gehuurde boot door aan bn-rs zoals Reinout Oerlemans voor 3500 euro.

Nu zij eigenaar van het Spyker F1 team zijn geworden hebben ze nog steeds een boot. Alhoewel dit schip in Vinkeveen veel indruk zou maken, valt het in Monaco praktisch in het niet. Het is in de haven gebruikelijk dat iedereen z’n schoenen uit doet om het uit illegaal tropisch regenwoud vervaardigde dek te mogen betreden. Spyker heeft echter een andere oplossing bedacht. Slecht gelegde blauwe vloerbedekking van de goedkopere karton soort.

Als deze stijve Hollandse kneuterigheid een sympathiek soort uitstraling had was er nog geen man overboord, maar de gewichtigheid waarmee potentiële feestgangers worden geweigerd op zaterdagavond is stuitend. Drie man hangen over de reling te staren naar het feestgedruis op de belendende schepen terwijl de hele kade bruist en bijna ontploft van de broeierige feestgangers.


De rijke Indiase patser Dr.Vijay Mallya met z’n hofhouding als hoofdsponsor van het saaie Toyota	De Rollsen vliegen je om de oren op de kade	De Indian Empress

Gelukkig zijn er nog wel rijke excentrieke zakenmensen die zichzelf met verve manifesteren in het Formule 1 wereldje en dan vooral tijdens de Grand Prix van Monaco. Zoals Dr.Vijay Mallya. Een steenrijke Indiër die zich steevast omringt met een schare van Indiase stewardesjes van zijn eigen Kingfisher Airlines dat nog geen twee jaar bestaat. Zowel in de pits als op zijn schip mogen zij lieftallig lachen naar iedereen, maar verdergaand contact is ten strengste verboden.

Als je ze iets vraagt of iets te drinken wilt aanbieden worden ze snel weggetrokken en kijken ze met een treurige blik voor zich uit. Ze hebben de uitstraling van ontvoerde gevangen gehouden prinsesjes behorend tot het harem van de dikke Indiër. Als hij met zijn gevolg (zijn moeder, tantes en achterneefjes) zijn schip betreedt staan zijn bedienden in een lange rij in het gelid. Als grote sponsor van het saaie Toyota team geeft hij extravagante feesten op zijn 95 meter lange Indian Empress. Eén van zijn vier schepen.


Muntz stelt zich even voor. Ouwe jongens krentenbrood maar toch wat geschrokken. Robertus Ignatius Muntz met F1 coureur Ralf Schumacher, Renault teambaas Flavio Briatore en zijn model vriendin Eleondra Gregoracgi en gastheer Dr.Vijay Mallya

De middelmatige en oersaaie Toyota coureur Ralf Schumacher (het vermeende homo broertje van) moet daar verplicht rondhangen. Verder geven Bernie Ecclestone en zijn vriend Flavio Briatore daar acte de présence. Zij komen gezellig op hun sokken langs terwijl de genodigden uit hun dak gaan doordat er voor een paar ton gratis Champagne wordt verstrekt. Als je glas half leeg is wordt die vanzelf weer bijgevuld.


Partyboys Muntz en Van de wint	Muntz palmt Bernie Ecclestone in, ze kennen elkaar nog van vorig jaar maar zijn toch vrienden gebleven		Muntz neemt een goedkope Oekraïense hoer te grazen

Nog groter is Dieter Mateschitz, de baas van Red Bull. Door de verkoop van frisdrankjes heeft hij niet één maar twee Formule 1 teams kunnen kopen. Red Bull Racing en Scuderia Toro Rosso. Ook deze teams presteren onder de maat maar ook in dit geval mag dat de pret niet drukken. Red Bull heeft geen schip maar een ponton in de haven van Monaco laten neerleggen naast de paddock. Hierdoor is de paddock uitgebreid met een soort luxe party/restaurant boot.

In de paddock bieden de teams tegen elkaar op met hun luxe motorhomes omgebouwd tot kleine gebouwen, maar vergeleken bij de Red Bull boot met zwembad en Formule 1 wagen komt het allemaal nogal benauwd en bedompt over. Dieter zelf is bijna nooit aanwezig en zo hoort het ook.


Muntz met z’n ballen op de kerbstones	Muntz op het Red Bull ponton met en zonder Red Bull girls		Muntz ontmoet z’n fans overal

Dit Red Bull ponton is overdag en in de vroege avond ‘the place to be’. Hier ontmoet je iedereen die zijdelings met de Formule 1 te maken heeft onder het genot van gratis drank en vier sterren hapjes. De kunst is je hier naar binnen te lullen. De rest gaat dan vanzelf. Vorig jaar waren we van de radio dit jaar van het blad Miljonair. Muntz is een ‘Dutch Celebrity’ en met zijn opvallende cowboy hoed kreeg hij het voordeel van de twijfel.

We waren in ieder geval niet meer anoniem en de lieftallige Duitse pr dame verschafte ons de nodige toegangspasjes. Op het ponton kwamen we donderdagavond na de vrije trainingen in contact met de Italiaanse Olav Mol. Een kittig vrouwtje met ronde wangetjes die al meer dan tien jaar de Formule 1 op Rai Uno presenteert. Zij was wel benieuwd naar ons en kwam net half dronken van de Indian Empress af. Eén telefoontje naar de pr dame van Kingfisher Airlines was genoeg. Eenmaal op de boot werd iedereen heel toegankelijk. Muntz maakte vrolijk met iedereen kennis en zij gingen met hem op de foto alsof ze hem al jaren kenden.


Muntz met Oliver Kahn van de Mannschaft	Van de Wint in de Paddock met miljardair en kleine grote baas van de Formule 1 Bernie Ecclestone	Muntz en oud wereldkampioen sir Jacky Stewart bij het Ferrari motorhome	Van de Wint met zijn grote held, oud wereldkampioen Niki Lauda

Het Formule 1 wereldje is eigenlijk maar heel klein. Elf teams en tweeëntwintig coureurs met wat vaste journalisten en fotografen. Als je niet uitkijkt kennen ze je echt allemaal aan het eind van het race weekend. Bernie en Flavio kom je werkelijk overal tegen en ook oud wereldkampioenen als Jacky Stewart en Niki Lauda duiken overal op.

Tot onze verassing kreeg Muntz op de woensdag voor de race ineens een telefoontje van de pr dame van Mclaren. Of hij bij de officiële perspresentatie wilde zijn. Deze bleek plaats te grijpen op het schip van het diamanten huis Steinmetz naast de Indian Princess. Hals over kop, net terug van twee dagen onafgebroken Bollywood party’s op het Film Festival van Cannes, vervoegde Muntz zich aan de loopplank van het schip. Tot zijn stomme verbazing stond hij op de lijst en stond hij ineens oog in oog met tweevoudig wereldkampioen Fernando Alonso en de sensatie van dit seizoen, Lewis Hamilton.

Ik was ondanks mijn kennis van zaken en oprechte interesse niet uitgenodigd maar onbenul Muntz stond temidden van de top in de Formule 1 wereld. Na aan mij telefonisch consult te hebben gevraagd over welke vraag hij ze moest stellen nu hij daarvoor in de gelegenheid werd gesteld, werd hij er weer even snel uitgetrapt. De vraag luidde of Lewis Hamilton dacht dat hij beter was dan Fernando Alonso. Hoe Muntz dit in zijn hoofd had durven halen was iedereen een raadsel. Lewis, de eerste donkere coureur, verbleekte bijkans en de bewaking greep direct in. Het is een vraag die iedereen al vanaf het begin van dit seizoen bezighoud maar die vraag daadwerkelijk stellen is een groot taboe dat niemand durft te doorbreken.


Verleden, Heden en Toekomst: Schumacher, Alonso, Kimi en Lewis

Een beter begin van ons Monaco avontuur was nauwelijks denkbaar. We besloten naar de pers accreditatie te gaan om erachter te komen wie Muntz in godsnaam had uitgenodigd. Er bleek, ondanks een eerdere afwijzing, toch een paddockpas klaar te liggen voor Muntz. Al onze verzoeken waren dus niet tevergeefs geweest. Na veel faxen en gezeur kregen we de pas ook daadwerkelijk in handen.

De paddock wordt echter zwaar bewaakt met elektronische poortjes met ijzeren draaibuizen en displays waar heel groot je foto op verschijnt met vijf man security bij elk poortje die alles in de gaten houden. Na Muntz vanachter het hek een beetje gefotografeerd te hebben in de paddock zonder dat hij daar iemand herkende, besloten we de strikpersoonlijke paddock pas toch maar om mijn nek te hangen. Het ging zelfs een paar keer mis maar als je niet in paniek raakt kun je de pas met een strakke kop gewoon weer laten reactiveren. Bij het hek dat de pits van de paddock scheidt komen alle coureurs en F1 bazen langs. Hoewel het geen fotografen pas betrof kon ik toch ongestoord indrukwekkende close-ups van de mannen maken.

Uiteindelijk lukte het zelfs om in de pits te komen vlak voor de race. Maar mijn eigen Hollandse zuinigheid dwong mij om de race vanaf de tribune te volgen die hotel Mirabeau op het eigen terras had gebouwd.


Van de Wint, oprecht geïnteresseerd in Formule 1 en dergelijke	Bernie regelt alles	Van de Wint doorgedrongen tot in de pits

Vrijdag is traditioneel de vrije dag tijdens het Grand Prix weekend van Monaco. Prins Albert had zich even in de paddock vertoond maar we hadden hem nog niet persoonlijk ontmoet. Een uitgelezen gelegenheid deed zich voor op de Charity Fashion Show voor zielige Tsjechische weeskindertjes met badmode van Isabell Kristensen georganiseerd door de twee Tsjechische topmodellen Petra Nemcova en Tereza Maxova.

Het event werd gepresenteerd door Victoria Silvstedt(Hugh Heffners favoriete bunny). Bernie en Flavio waren er weer met hun jonge vrouwen. Alhoewel de vrouw van de 75 jarige Bernie Ecclestone, Slawika, in het segment 40-45 valt als het niet 50 and over is.

En daar verscheen ook zijne koninklijke hoogheid prins Albert van Monaco met zijn gevolg. Wij hadden ons ter plekke weten te accrediteren en lieten het perstribunetje links liggen om ons direct achter Bernie te positioneren naast Albert.


Muntz voelt even bij bunny Victoria	Onderonsje van de baas van de Formule 1 met de baas van Monaco	Slawika Ecclestone probeerde het nog wel bij Muntz, maar die hield zich groot	Gapende Prins Albert begeleid door zwemster Charlene Whitstock bij het zoveelste modeshowtje

Dit alles vond plaats in de Amber Lounge, de meest prestigieuze club van Monaco. Deze club is van Sonia Irvine de zus van oud formule 1 coureur Eddie Irvine. De club ligt aan zee met zwembaden die over lijken te lopen in de helder blauwe Middellandse Zee. Terwijl Prins Albert zat te gapen bij de zoveelste modeshow stond Muntz in de coulissen te donderjagen met Hugh Heffner’s zenuwachtige bunny en Bernie’s vrouw Slawika.

Na het slaapverwekkende modeshowtje volgde de meest genante veiling die men zich kan indenken. Twee afzichtelijke schilderijen waar de coureurs hun voetafdruk ingeplant hadden en wat andere protserige relikwieën en kitscherige prullaria die je met geld toe nog niet in huis zou willen hebben werden aangeboden voor enkele tonnen. Aangezien niemand bood voelden Albert, Bernie en in iets mindere mate Flavio zich genoodzaakt de portemonnaie te trekken om een eind te maken aan deze wanvertoning.

Na afloop liep Muntz quasi zelfverzekerd op Albert af en stelde zich voor. Albert vroeg zich verbaasd af wie Muntz was maar wilde voor de zekerheid wel even handen schudden en poseren voor de foto. Nu kende echt iedereen ons. Albert is de baas van Monaco.

Alle deals lopen via hem en zonder substantiële bijdrage aan zijn Prinsdom kom je nergens. Gek genoeg werden we hierna toch met zachte hand verwijderd via het aangrenzende Meridiën hotel. Dit lieten wij niet op ons zitten en via Myles konden we toch weer naar binnen voor een spetterende nachtelijke uitspatting. Myles is een snelle slimme Engelsman die Sonia Irvine bezwangerd heeft en de tent runt. Aanvankelijk vroeg hij lachend 600 euro entree pp maar na enige volharding en de juiste grapjes konden we doorlopen.


Muntz in Hotel de Paris met miss Parker, een onbekende hoerenmadam uit de VS	Muntz met de portiers van de Jimmy’z Mario en Raphael	Muntz en van de Wint uitgerangeerd

De andere exclusieve topclub in Monaco heet ‘Jimmy’z’ en bevind zich een eindje verderop onder de Sporting waar op zondag na de race het officiële Grand Prix gala gehouden wordt. Ook hier stonden we in de hal maar helaas hadden we onze smoking niet bij ons. In onze overmoed gingen we ergens iets eten om bij terugkeer door dranghekken voor de oprijlaan tegen gehouden te worden door zware jongens.

Ook hier werkte volharding en oog voor de psychologische kwaliteiten van de portiers om feilloos door alle lulverhalen van would be celebrity’s heen te prikken. Op deze dag was de entree 2000 pp, een tafeltje 20.000 euro, een fles Champagne 5000 euro en een colaatje slechts 75 euro.


Muntz voor het casino met twee van de meest verkochte pooierbakken in Monaco

Eenmaal binnen kwamen we weer direct bekenden tegen. Muntz bleek Anita, de nieuwe vlam van ex Ahold topman en oplichter Cees van der Hoeven te kennen van een radiodocumentaire die hij maakte in Tilly’s nagelstudio op de Zeedijk. Van der Hoeven, die en passant ook nog even 70 miljoen euro overhield aan de koop en verkoop van Telfort, beweerde hier samen met Marcel Boekhorn (nr. 20 Quote 500 met 1 miljard euro) een tafeltje te hebben gekregen van Bono die zelf niet kwam opdagen. Ze hadden een Spyker shirtje aan. En zo was de cirkel weer rond. Cees was de enige die met zijn houten kop niet met Muntz op de foto wilde. Gelukkig kwam Albert nog binnen met wat lekkere wijven.

Robbie versus Borat
Programmamakers Robbie Muntz en Paul Jan van de Wint meten zichzelf met Borat, het populaire alter ego van komiek Sacha Baron Cohen

Paul Jan van de Wint en Rob Muntz zetten de publieke omroep op scherp en zorgden voor een frisse wind in de programmering. In plaats van met schouderklopjes, werd het duo met hoon overladen. De leiding van de VPRO typeerde de programmamakers als een permanent bedrijfsrisico, bij de RVU en omroep LLinK werd al even krampachtig gereageerd. Zonder twijfel waren ze succesvoller geweest in een grote-mensen-land, getuige de opmars van Borat. Voor Miljonair legden ze hun methode naast die van het Britse fenomeen. De overeenkomsten zijn verrassend groot.

De bioscoopfilm Borat is een grote hit. Als verslaggever uit Kazachstan probeert komiek Sacha Baron Cohen mensen uit balans te brengen en de werkelijkheid te ontregelen. In de jaren negentig deden Rob Muntz en Paul Jan van de Wint op de VPRO-televisie iets ssortgelijks. Na een rel rond een Hitler persiflage moesten de twee het veld ruimen. Op verzoek van Miljonair blikt Van de Wint terug op die periode en vergelijkt hij het werk van Muntz en van hem met dat van Borat.

Nu in ons land het Balkenende Christenunie socialisme op het punt staat te ontkiemen is de film ‘Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan’ een verademing om naar te kijken. Een baken van verlichting in een steeds groter wordende poel van fundamentalistisch fatsoen. Er gaat niets boven de bevrijding van de gulle lach te midden van alle ons omringende misère. Alle hypocrisie, normen en waarden, taboes en vooroordelen worden feilloos ontmaskert en gefileerd in het hol van de leeuw van de heersende moralisten.

Het parodiëren van de werkelijkheid in de werkelijkheid begon bij mij en Rob Muntz midden jaren negentig bij de VPRO. Willibrord Frequen, Ronald Jan Hein, Frans Bauer en Emile Ratelband gingen door het lint door onze journalistieke satire op hen los te laten. De gemiddelde bekende Nederlanders laten zich pas echt kennen als je ze flink uit balans brengt.
Frequen en Ratelband kregen een koekje van eigen deeg doordat Robbie hen feilloos spiegelde. Hij zag er niet alleen hetzelfde uit maar nam ook hun maniertjes en meest irritante trekjes over. Alleen al de fysieke aanraking bracht hen in een staat van verwarring. Door dit alles tot in het extreme door te voeren en zwaar aan te zetten was er voor hen geen ontsnappen meer aan. Sympathiek reageren was er niet meer bij toen Frequen gestalkt werd zoals hijzelf nog nooit iemand gestalkt had. Ook Ratelband ging volledig door het lint toen hij getjakkaat werd zoals hijzelf nog nooit iemand getjakkaat had. Ze probeerden zich goed te houden maar uiteindelijk viel hun masker. Ze hielden iets op en vielen daarmee door de mand.

METHODE
Eenzelfde methode wordt ook toegepast door Borat in zijn film. Hij speelt een vast type, een journalist uit Kazakstan, waar degenen die hij bezoekt op reageren. Hun reactie zegt vooral heel veel over hen zelf, wat ook de bedoeling van de film is. In de scène waar hij bij enkele notabelen aan tafel de Amerikaanse etiketten leert kennen houden zijn beleefde en welwillende tafelgenoten zich volledig volgens hun eigen etiketten in. Zij proberen tot het uiterste begrip op te brengen voor de vreemde cultuur van hun gast Borat. Door de seksistische taal die hij aan tafel uitslaat laten ze zich nog niet uit balans brengen al verschijnen wel de eerste haarscheurtjes in hun ogenschijnlijk smetteloze oppervlak. De scène is grappig, tenenkrommend en spannend tegelijk. Hoe ver zal hij gaan?

Zoals ook bij ons het geval was gaat Borat natuurlijk ‘all the way’. Hij zal alles doen wat nodig is om de hypocrisie van zijn gastheren aan de oppervlakte te krijgen. Aantonen alleen is niet genoeg. Met een ordinaire ruzie het huis uitgeflikkerd worden is het doel. Gedrag onwaardig voor een goede gastheer. Zelfs als hij met een zakje stront naar beneden komt, omdat hij niet weet dat je een drol in het westen door kan spoelen, probeert de gastvrouw nog wanhopig begrip op te brengen voor het misverstand. Pas als hij een hoer besteld heeft staan de gasten, waaronder de plaatselijke dominee, verontwaardigd op. Dit is een klap in het gezicht van de gastvrouw die nu alle remmen losgooit. Borat wordt uitgescholden en het huis uitgelazerd en natuurlijk wordt ook de politie gebeld. Goede smaak en manieren met slechte smaak en grofheid bestrijden kan erg verfrissend werken.

In 2001 was Ali G, met een bijrol voor Borat, voor het eerst op de Nederlandse televisie te zien. Channel 4 had in 2000 flink wat budget vrijgemaakt en de beste schrijvers beschikbaar gesteld om Sacha Baron Cohen in staat te stellen zijn typetjes op echte nietsvermoedende mensen uit te proberen. Soms in de studio, soms in hun eigen kantoor of huis. Hoe serieuzer de geïnterviewde zichzelf nam hoe absurder de persoon in kwestie onderuit werd gehaald. Van politici tot christelijke organisaties en van pedagogen tot feministen, iedereen die zichzelf een beetje serieus nam moest het ontgelden. Geen van allen hadden zij het karakter en de humor om er mee om te kunnen gaan.

TV-DOMINEE
Tijdens de opkomst van Ali G waren wij al ten onder gegaan aan ons eigen succes bij de politiek correcte VPRO. De grote doorbraak kwam in 1999 met het succes van onze TV Dominee Muntz. In de Verenigde Staten kon hij zich moeiteloos meten met zijn Amerikaanse collega’s in hun natuurlijke habitat. Hij liep slecht geschminkt de set op van de grootste relishow in Amerika. Je kon de grijze verfsporen van zijn vastgeplakte haar nog zien zitten maar dat weerhield de godvrezende presentator van de show er niet van om zijn zendtijd te vullen met deze bijzondere gast uit Holland. Tv dominee Muntz liet de Amerikaanse tv domineecollega’s godverdomme zeggen in plaats van god bless you en daarom werden we met instemming van de VPRO intellectuelen in de grote VPRO traditie van Wim T. Schippers, Van Kooten en De Bie en Jiskefet bijgezet in de Hall of Fame van de VPRO. Om er vervolgens in het jaar 2000 weer even snel uitgeknikkerd te worden.

In de aflevering Sieg Haider werd een hoge FPÖ functionaris geïnterviewd door een als Hitler verklede Muntz. We probeerden de Oostenrijkse parlementariër op z’n gemak te stellen door te vragen of hij een ‘Endlösung’ voor alle problemen had. Hij liet zich in eerste instantie niet van zijn stuk brengen maar liet ons uiteindelijk door de beveiliging verwijderen. Politieker en gevaarlijker dan Ali G of Borat maar qua methode vergelijkbaar.
Bij zijn bezoek aan een rodeo manifesteert Borat zich ook erger dan de kwaal door de manier waarop hij racistische taal ontlokt aan de aanwezige Rednecks. Vervolgens gaat hij zo ver dat hij ternauwernood een lynchpartij weet te ontlopen als hij zich in een lied nog racistischer en beledigender uitlaat over Irakezen dan zijn homofobe reactionaire gastheren.

JODEN
Ook de vooroordelen tegen joden worden door Borat perfect belichaamd. Hij schoffeert zijn joodse gastheren als hij door hen gastvrij is onthaald in hun huis, maakt antisemitische opmerkingen en toont vreemde antisemitische rituelen uit zijn geliefde Kazakstan. Hij gedraagt zich meer antisemitisch dan de gemiddelde nazi wat ook bij het publiek, die immers om iets zitten te lachen wat niet door de beugel kan, veel aversie oproept. Wat hij er echter mee aantoont is hoe wijdverbreid het antisemitisme nog steeds is en hoe spastisch daar weer op gereageerd wordt door het publiek.

Ook in Oostenrijk tiert het antisemitisme nog welig en vooral in Nederland werd daar ten tijde van Jörg Haider hysterisch op gereageerd. De eigenaresse van een Weense Konditorei belt pas de politie nadat Hitler Muntz zeer onsmakelijk zijn Sachertorte naar binnen begint te schrokken. Hij was binnen gekomen met een fles Zyklon B en dreigde iedereen te vergassen als hij niet snel genoeg bediend zou worden, maar kennelijk waren de grenzen van fatsoen pas bereikt toen Hitler niet netjes met mes en vork at.

De Hitler parodie in Wenen leverde ons kwalificaties op als ‘gevaarlijke nihilisten’ en ‘fascisten’ omdat Hitler het natuurlijk niet kon laten ook de joodse wijk in Wenen met een bezoekje te vereren. De VPRO voelde zich dan ook genoodzaakt deze fascistische Muntz en Van de Wint cel te ontmantelen. Ook nu nog weigert de VPRO beelden vrij te geven van onze Hitler parodie als de schilder A. Hitler weer eens ergens op de wereld wat stof doet opwaaien.

NEGER
Eerder was het meldpunt discriminatie al eens oververhit geraakt doordat het overuren moest draaien in verband met het lied ‘Hij was meer een neger’. Een cover van de Zangeres Zonder Naam uit 1965 toen het woord ‘neger’ nog niet racistisch werd gevonden. Ook de bond tegen het vloeken en tal van andere nette organisaties, waar de VPRO zichzelf inmiddels ook onder kon scharen, lieten zich niet onbetuigd. Kortom wij werden al gedemoniseerd voordat het woord was uitgevonden.

De nietsvermoedende onschuldige slachtoffers van onze programma’s dienden tegen ons en zichzelf in bescherming genomen te worden. Volgens de ongeschreven wetten van de denkbeeldige televisie moraal verbied de ethiek van de treurbuis het inzetten van mensen die niet weten waar ze zich precies mee inlaten. Voor onze Pieter Storms Breekijzer parodie, het nooit uitgezonden ‘De Rijdende Hufter’, werden mensen die zich echt slachtoffer voelden en serieus om hulp van ons televisie programma vroegen door de Rijdende Hufter, de naam zegt het al zou je zeggen, van de regen in de drup geholpen. Veelal betrof het mensen die zichzelf in de nesten hadden gewerkt en die van niemand meer aandacht kregen. De enige manier om zonder enig talent op televisie te komen is natuurlijk om je als slachtoffer voor te doen.
Precies dezelfde vijver waar ook serieus genomen programma’s als Breekijzer in vissen. Pieter Storms en Wilibrord Frequen deden zichzelf voor als helden. Moderne Robin Hooden die voor zielige mensen opkwamen. Wij deden ons voor als Hufters die mensen die zich zielig voordoen in de stront laten zakken. Daarmee namen we het hele fenomeen hulp tv op de hak.

TE PLAT
Over Borats film lezen we veel zure stukjes in de kranten als zou de humor te makkelijk, te plat, te grof en smakeloos zijn en de grenzen van betamelijkheid zijn overschreden. Ook bij Borat windt men zich er voornamelijk over op dat hij crimineel, homofoob, seksistisch, racistisch en fascistoïde gedrag blootlegt ‘onder valse voorwendselen’. Men gaat voorbij aan de mensen die dit gedrag vertonen. Mensen geven zichzelf, zij het onvrijwillig, alleen maar bloot. We leren hun ware aard kennen omdat zij onbevangen in hun eigen val lopen. Niemand laat z’n masker vallen als ie in z’n zogenaamde waarde gelaten wordt.

Ook rechtzaken en vertoningsverboden zijn in Borat’s geval niet van de lucht. Dit heeft tot enorme schade claims geleid van zijn achteraf nietsvermoedende slachtoffers. Het zal Borat waarschijnlijk worst wezen. Door het enorme succes en het grote bereik heeft de film meer dan honderd miljoen dollar opgebracht en hij heeft er nog een prestigieuze prijs aan over gehouden ook. Bovendien wordt hij gesteund door de omroep en de producenten van zijn film en televisie programma’s. De omroepen waar wij voor werkten steunden ons niet onvoorwaardelijk. Ali G en Borat zijn er wat dat betreft veel beter aan toe.

Zelfs bananen republieken als Kazakstan en de machtige Verenigde Staten worden in verlegenheid gebracht door Borat’s film en staan met hun mond vol tanden. Ze winden zich op omdat zij in een slecht daglicht komen te staan. Vooral dictators en fundamentalisten hebben doorgaans geen verweer tegen humor. Ze hebben het zelf meestal niet en kunnen er ook niet mee omgaan. Humor is het eerste wat onder de Iraanse molla’s, Putin, Kim il Sung en Saddam Hussein verboden werd. Humor wordt niet meer als humor gezien maar als een gevaarlijke aanval op het systeem.

Een flauwe cartoon is tegenwoordig al genoeg om de hele wereld op z’n kop te zetten. Spotten met de profeet, het heilige boek of de heilige plaatsen is uitgesloten. Terwijl de profeet, de heilige schrift en de heilige plaatsen zich bij uitstek lenen voor stevige satire. Wat is onze democratie nog waard als we zwichten voor fanatieke gekken die beweren dat een grap net zo erg is als een bom? Als grappen net zo hard aankomen als bommen laten we die fundamentalistische criminelen dan platbombarderen met grappen voordat het helemaal te laat is. Men zou een heel leger van Borats de wereld in moeten sturen tegen fundamentalistische geloven en ideologieën.

MORAALRIDDER
In navolging van de reborn christenen die de VS behoeden voor abortus, euthanasie, het homohuwelijk, stamcel kweekjes, de evolutie theorie, wetenschap en andere manieren om ons lot in eigen hand te nemen, heeft in ons land de Christenunie onder leiding van de houterige moraalridder Balkenende zich als de redder van onze verdorven maatschappij opgeworpen. Tijd voor de Boratten van de lage landen zou je zeggen, maar daar is het omroepbestel al tegen beveiligd. Er zal voorlopig geen onvertogen woord meer klinken. Het net heeft zich gesloten. De gelovigen, de linkse fatsoensrakkers en de rechtse conservatieven zijn er de baas.

Bovendien slaat naast de reguliere censuur van hoofdredacteuren en andere angstfunctionarissen nu ook de zelfcensuur toe. Voor ons programma ‘God Bestaat Niet’ hebben wij een aantal ideeën en filmpjes moeten schrappen vanwege het risico beveiligd te moeten worden, met als logisch gevolg uit ons huis gezet te worden omdat de buren er anders last van zouden krijgen. Films als Borat zijn parels voor de zwijnen.

Wie is Borat?
Hij is seksistisch, anti Semitisch en homofoob. En toch is hij de populairste journalist ter wereld. Borat is een televisie verslaggever uit Kazachstan en een typetje van de Britse komiek Sacha Baron Cohen (1971). De Kazachse journalist Borat heeft sinds 2000 een eigen rubriek in de televisie serie Da Ali G Show. Zijn gesprekspartners denken met een echte journalist uit Kazachstan te maken te hebben en blijven geduldig antwoord geven op zijn bizarre en wereldvreemde vragen. In 2006 verscheen de zeer succesvolle bioscoopfilm Borat waarin de verslaggever een reportage maakt in de Verenigde Staten. Baron Cohen kreeg een Golden Globe voor zijn hoofdrol. De regering van Kazachstan was minder gecharmeerd van het beeld dat journalist Borat van haar land schetst (vrouwen leven in grotten, honden schieten is de nationale sport) en probeerde in een pr-campagne de werkelijkheid naar voren te brengen.

Wie zijn Muntz en Van de Wint?
Tv-duo dat Nederland opschrikte met spraakmakende programma’s als ‘Hitler in Oostenrijk’, ‘De TV Dominee’, ‘De Rijdende Hufter’ en ‘God Bestaat Niet’. Hierin werd nietsontziend de spot gedreven met alle denkbare taboes. Rob Muntz (1963) en Paul Jan van de Wint (1962) schreven televisie geschiedenis door hun humoristische guerrilla methode toe te passen in de werkelijkheid met als gevolg bedreigingen, aanklachten, censuur, rechtzaken en kamervragen. De kijker ondergaat deze tenenkrommende televisiespiegel meestal met plaatsvervangende schaamte. Muntz en Van de Wint werkten in de periode 1998 tot 2002 voor de VPRO-tv. Daarna maakten ze programma’s voor AT5 (de talkshow ‘Normen en Waarden’), de RVU en LLinK (met de Broertjes).