De lach of ik schiet show
Zijn jullie als beroepsprovocateurs nu gemotiveerd om Van Gogh te gaan opvolgen?
Van de Wint: "Wij beheersen dat beledigen nog niet zo tot in de puntjes als Theo dat deed. Hij had een uniek talent. En dat is nu dood.
Hebben jullie wel eens stil gestaan bij het feit dat je mensen zou kunnen beledigen met wat je maakt?
VdW: "Het is een teken van beschaving dat er geen limiet is, aan het mogen beledigen. Ik heb zelfs het idee dat een belediging een goede functie kan hebben, omdat je mensen er mee prikkelt het achterste van hun tong te laten zien.
Dus de discussie over vrijheid van meningsuiting is eigenlijk niet aan jullie besteed? Wie wil beledigen, moet onder alle omstandigheden in staat zijn te beledigen?
VdW: "Het gaat er helemaal niet om wat Van Gogh deed of zei. Die gozer is gewoon afgeslacht in een straat waar veel mensen in Amsterdam dagelijks langskomen. Dus waar gaat die fucking discussie eigenlijk over? Hoe durven we zo'n discussie eigenlijk te voeren? Voor het willen beperken van godslasteriing, zoals Donner heeft voorgesteld, zou je eigenlijk moeten worden bestraft..
In de week van de moord brachten jullie bij Rondom Tien presentator Cees Grimbergen van zijn stuk door plotseling te pleiten voor het afschaffen van vrijheid van meningsuiting
Muntz: "Als je in een televisieprogramma niet antwoordt, wat er op het kaartje van de presentator staat, gaat het direct helemaal verkeerd. Dat is nou tv-maken in Nederland.
VdW: "Het was sarcastisch bedoeld. Maar daardoor kwam er wel een discussie op gang, waarin mensen ons bijna gelijk wilde geven.
M: "We kwamen het zaaltje binnen en ik zie zo'n vijftig, zestig mensen. Er was een gozer waar ik onmiddellijk bang voor was. Echt zo'n slager uit Algerije. Toen het programma was afgelopen, was hij de enige die naar me toekwam. Hij wilde mij feliciteren omdat ik het had opgenomen voor de islam. Zo werkt dat dus. Het voordeel van moslims is op zo¹n moment dat ze geen gevoel voor humor hebben en niet weten wat satire betekent.
VdW "We liggen ook niet slecht bij moslims. Ik heb nog nooit wat uit die hoek vernomen.
Daar zijn jullie niet bekend genoeg voor?
M: "Jawel, jawel. Maar wij beledigen ze nooit, we gaan met ze mee in hun manier van redeneren. Zo hebben we in onze serie Normen en Waarden voor de Amsterdamse stadszender AT5 een heel mooi programma kunnen maken over steniging. We hebben twee Surinaamse moslims met quizvragen bestookt, als: " Welke straf staat er op overspel?" en "Wat is het ideale formaat steen bij een steniging" Zij gaven daar serieus antwoord op en waren zichtbaar blij als ze het juiste antwoord hadden gegeven.
VdW: " Bij ons gaat het ook tegen fundamentalisme in het algemeen. We hebben joden en christenen op dezelfde manier benaderd. Het geloof heeft volgens ons iets in zich wat de mensen gek maakt. Net als ideologieën.
M: "Het groene boekje van Gadaffi hebben we ook leuk behandeld.
VdW "Dus er is niet een specifieke groep die zich door ons aangevallen voelt. En bovendien vinden wij Bush ook een mongool. Dus wat dat betreft is de meerderheid der moslims het met ons eens.
Hoe komt het dat jullie op dit moment geen podium hebben, behoudens kleine omroepen als de RVU en AT5?
M: "Theo had toch ook geen podium?
VdW "Niemand durft het aan met ons. Alle podia worden toch beheerd door mensen met eenzelfde mentaliteit en verwantschap. En alles is vercommercialiseerd.
Er zijn te weinig mensen die jullie aanstootgevende kunstjes willen kopen?
M: "Die zijn er wel. Maar alle mensen die op sleutelposities zitten, steken hun nek niet meer uit, omdat ze bang zijn voor hun baantje. Als ze een hoop stront uitzenden en er kijken een miljoen mensen naar, waarom zouden ze dan moeilijk gaan lopen doen en risico nemen door ons uit te zenden?
VdW: "Alles wordt van binnen uitgehold. We hebbend dat ook gezien bij de VPRO.
Dat is natuurlijk iets wat je zegt, als je ontslagen bent. Jullie konden vertrekken omdat jullie een item hadden gemaakt waarin Rob verkleed als Hitler door de joodse wijk van Wenen liep.
VdW: ³Nee, we zeiden toen we nog bij de VPRO zaten ook al, dat de vrijheid van meningsuiting van een programmamaker wordt ingedamd. De omroepen werken toe naar een soep waarin ze allemaal samen kunnen gaan. Dat is de bedoeling. Er wordt een piramide structuur gemaakt, waarbij van boven de lijnen worden uitgezet en de programmamakers als uitvoerders eigenlijk inwisselbaar moeten zijn.
Wat zegt het dan over Nederland, dat querulanten als Van Gogh en jullie geen podium hebben?
VdW: "We willen de boel onder de dekens houden. Vooral geen rimpeling in het oppervlak veroorzaken..
M: "Kritiek op zijn Jack Spijkermans, dat kan dan.
VdW: "Dat is dan officiële satire. Verder komt het niet. En het mag ook niet. Iedereen is bang. Niemand wil ruzie. Alles moet bij elkaar gehouden worden, vooral bij de omroepen.
Welke tv-uitzendingen die jullie gemaakt hebben mochten niet worden uitgezonden?
VdW: ³De Koninginnen-quiz, de Rijdende Hufter, Islam Actueel en zo nog wat losse items. Dat was in de VPRO-tijd. Die maakte in 2000 al de omslag die Donner nu ook wil maken. We waren de eerste slachtoffers van de politiek-correcte omslag. Van Gogh heeft natuurlijk ook processen moeten voeren, maar dat was tegen een persoon. De VPRO was een instituut dat als eerste zijn programmamakers liet vallen, om onduidelijke redenen. Het argument was dan bijvoorbeeld dat wij seksistisch waren. Je kunt satire altijd op die manier kapot maken door het letterlijk te nemen en dan zeggen: je beledigt iemand.
Heeft Rob de Inburgerking bij jullie eigenlijk wel vrijheid van spreken? Jullie willen per se met zijn tweeën worden geinterviewd.
VdW: "Omdat wij met zijn tweeën programma's maken. We bedenken samen iets, maar alleen Rob is in beeld. Als wij aandacht krijgen voor onze programma's en ideeën willen wij daar dus ook allebei iets over kunnen zeggen."
Willen jullie alleen wat bij dragen door wat jullie maken, of door iets te veinzen, als bijRondom Tien?
VdW "We kunnen net zo goed een politieke partij oprichten. Voor de grap of serieus, dat laten we dan in het midden. Er zijn denk ik wel een heleboel mensen die hun buik vol hebben van religie, maar die zich niet verenigen, zoals nationalisten, fascisten en gelovigen dat wel doen. De seculiere zuil zeg maar, de mensen met gezond verstand, die iets willen baseren op algemene menselijke waarden, die verenigen zich niet.. Het zou heel goed kunnen dat zo'n beweging zonder ideologische achtergronden, op kan komen.
Het zal hard nodig zijn, want wat opvalt in de discussies over de vrijheid van meningsuiting is dat de vrijheid om te zeggen wat je denkt tot nu toe alleen maar lijkt af te nemen.
M: "Absoluut. Terwijl de vrijheid al niet zo groot was. Zeggen: 'Nooit meer de Tweede Wereldoorlog!', zover komen we in Nederland nog net. Maar als je daar een grapje over maakt, ben je al verdacht"
VdW: "In plaats dat nu de keus gemaakt wordt om een stap vooruit te zetten en definitief af te rekenen met middeleeuwse gedachtengangen, gaan we er naar terug. Dat is ook niet zo verwonderlijk. Balkenende heeft dat altijd al gewild met zijn normen en waarden-discussie op basis van een conservatief-christelijke inslag. Hij kan nu de daad bij het woord gaan voegen. Hij heeft er zelf ook belang bij dat hij niet naakt op een poster zal worden afgebeeld, zoals laatst is gebeurd. Hij kan de moord aangrijpen om een aantal dingen in te stellen, waar we altijd heel lacherig over hebben gedaan, zoals u zeggen tegen de onderwijzer op school. Dat wordt nu gewoon fucking serieus. Door wat Donner zegt over het bestraffen van blasfemie, zorg je er juist voor dat religieuze fundamentalisten een poot aan de grond krijgen. De moslims, die willen liberaliseren, krijgen daardoor geen kans, omdat zij bang zijn voor de gewelddadige stroming binnen hun cultuur.
Jullie willen de gematigde islamieten dus helpen door ze consequent te beledigen?
VdW: "Ja, want voor mij is satire absoluut".
M: "Wij maken fundamentalistische satire".
VdW: "Voor wie niet om het vrije woord kan lachen, of daar aan toornt" Is het: lach of ik schiet.
M: "De Lach-of-ik-schiet-show!"
Zo kennen we jullie weer. Precies als de fascisten, waar jullie na het filmpje over Hitler voor werden uitgemaakt.
M: "We zijn toen ontmaskerd! Als een fascistisch bolwerk dat de VPRO ten val wilde brengen.
Dus jullie zijn eigenlijk gewoon jaloers op de fundamentalisten dat zij wel aandacht krijgen en jullie niet?
VdW: "Ja, wij zijn toen goed aangepakt. Zoals wij toen zijn aangepakt, zo moet je de moslimfundamentalisten nu aanpakken."
Peter Hoomans 19-11-'04
HP De Tijd 24 september 2004
Robbie Muntz
Speelde Adolf Hitler in het VPRO/programma Waskracht
"Hitler imiteren is best lastig. Iedere keer dat been omhoog. En dan dat geschreeuw. Het was een aanslag op mijn stembanden. Het was een goede imitatie, want het werd geloofd! Bij de VPRO dachten ze dat ik echt Hitler anno 2000 was en niet een acteur met raar geverfd haar die goed naar Oliver Hardy op vakantie in Tirol had gekeken. Paul Jan van de Wint en ik wilden door een simpele omkering met een grap duidelijk maken dat het anti-semitisme in Oostenrijk de kop opstak onder aanvoering van Jorg Haider. Het verschil met een acteur op het toneel of film, is wel dat ik een Hitler speelde in de werkelijkheid van de Weense straten. Dat geeft een extra dimensie. En kunnen mensen natuurlijk heel pissig reageren. Laatst maakte ik zoiets nog mee, toen ik gefotografeerd ben met een t-shirt van Osama Bin-laden naast een Zaanse moskee voor ID & T magazine. Zonder te vragen naar het waarom van die foto werden die moslims woest. Ik moest rennen voor mijn leven. Met Hitler spelen heb ik niet zo´n last gehad. Die Oostenrijkers konden het relativeren want ze wisten dat Hitler allang dood was! Of je Hitler nu als stripfiguur neerzet, zoals ik had gedaan, of zijn menselijke kant wil laten zien, in beide gevallen begrijp ik de discussie niet of je Hitler daardoor sympathieker kunt gaan vinden. Kijk naar de geschiedenis, zou ik zeggen."
Ongehoord
Een dronken glazenier die bij het Auschwitzmonument zijn eigen ruiten ingooide, een brallerige acteur die zijn ontvoering ensceneerde; een joodse schrijver die woedend werd omdat hij een varkenshaasje kreeg voorgeschoteld: het wilde maar niet opschieten met het antisemitisme in Nederland, meldpunten en marskramers in tweedehands holocaustleed ten spijt. Maar nu hebben ze een heuse zaak: Rob Muntz.
Muntz doet altijd denken aan de grootste paljas uit de klas. Scheet laten als je de leraar een hand geeft. Dat werk. Even gevaarlijk als een wind in een glas water.
Maar enfin, zo is het begonnen: onze meest gecompromitteerde TV-criticus, Cornald Maas (lees tussen zijn regels: "Mijn dikke schat Hanneke van De Plantage , "Mijn maatje Paul van Laat de Leeuw ", "Mijn pientere knuffelbeest Stephen van Het blauwe licht "), gaf woensdag het startschot in de Volkskrant: ontslaan die Muntz!
Daarop deden Sanders en Ramdas de sirene aan in Het blauwe licht . Sanders: "Muntz is een terrorist." Ramdas:"Hij is een fascist." Tuuutaaaa! Tuuutaaa! Meteen inrekenen die Muntz! Maar dat lieten ze liever over aan vriendje Eelco Meuleman, eindredacteur van Hanneke's Plantage. Arme Hanneke, ze had zowat moeten huilen van Muntz' Hitler strapatsen. Dus drogist Meuleman wist wel raad met die dekselse Pietje Bell. In de VPRO-kantine zette hij alvast een schavot klaar voor een volksgericht. Aan deuren en deurtjes colporteerde programmamaker Poerstamper voor handtekeningen tegen Muntz. Wie tekende kreeg een speldje cadeau van de NSB: de Nieuwe Slijm Brigade.
Maar wat een pech voor Meuleman. Hij was vergeten dat de VPRO-televisie niet meer wordt bestuurd door een junta, maar een verstandige directeur.
Ad Fransen HP De Tijd 31 maart 2000
