laatste nieuws

Kortgeding

Stibbe

Geachte heer Groenendijk,
Geachte heer Muntz, geachte heer Van de Wint

Uit de fax van de heer Groenendijk van hedenmiddag maak ik op dat de RVU afwijzend reageert op mijn sommatie van 1 juni jl. Daarom heb ik hedenmiddag bij de voorzieningenrechter in de rechtbank Amsterdam een datum voor een kort geding aangevraagd. De datum is VRIJDAG 3 juni om 13.00 uur.

Ik stuur u hierbij de kort geding dagvaaarding op voorhand toe. Ik heb ook al een kopie toegestuurd aan mr. Vlaar met het verzoek mij zo spoedig mogelijk te laten weten of u vrijwillig zult verschijnen. De in de dagvaarding genoemde stukken zijn u bekend. Indien u deze evenwel toch toegestuurd wilt krijgen, kan ik u deze faxen. Dat wordt dan vermoedelijk morgenochtend vroeg.

Hoogachtend,

Elsbeth M. Polak

Bijlage

Heden, de mei tweeduizend vijf, ten verzoeke van de ingevolge art. 2:2, lid 1 BW (als zelfstandig onderdeel van het R.K. KERKGENOOTSCHAP IN NEDERLAND) rechtspersoonlijkheid bezittende R.K. PAROCHIE VAN DE HEILIGE NICOLAAS TE AMSTERDAM, gevestigd en kantoorhoudende te Amsterdam, te dezer zake woonplaats kiezende te Amsterdam ten kantore van Stibbe advocaten en notarissen, van wie mr. Elsbeth M. Polak deze zaak behandelt en in deze zaak tot procureur wordt gesteld en als zodanig in rechte voor eiseres zal optreden;

krachtens mondeling verstrekte last van de E.A. voorzieningenrechter van de rechtbank te Amsterdam, om op verkorte termijn te mogen dagvaarden, mits de dagvaarding op 3 juni 2005 uiterlijk om 10.00 uur des voormiddags is uitgebracht,

GEDAGVAARD IN KORT GEDING:           

• De stichting RVU EDUCATIEVE OMROEP STICHTING, gevestigd en kantoorhoudende te (1217 GP) Hilversum aan de Sumatralaan 55, aldaar aan dat adres mijn exploit doende door afschrift dezes te laten aan:

• De vennootschap onder firma EXPLOITATIE TV, gevestigd en kantoorhoudende te Amsterdam, aldaar aan dat adres mijn exploit doende door afschrift dezes te laten aan:

• ROBERTUS IGNATIUS MUNTZ, vennoot van gedaagde sub 2, wonende te Zaandam en kantoorhoudende te Amsterdam, aldaar aan dat adres mijn exploit doende door afschrift dezes te laten aan:

• JAN PAUL VAN DE WINT, vennoot van gedaagde sub 2, wonende en kantoorhoudende te Amsterdam, aldaar aan dat adres mijn exploit doende door afschrift dezes te laten aan:

OM:

op vrijdag, de derde juni   tweeduizend vijf, des namiddags om 13.00 uur, in persoon dan wel vertegen­woordigd door een procureur, te verschijnen ter terechtzitting van de E.A. voorzieningenrechter van de recht­bank te Amsterdam, rechtsprekende in kort geding, welke zitting alsdan aldaar gehouden zal worden in één der zalen van het Justitiecomplex aan de Parnassusweg 222-228 van de rechtbank te Amsterdam,

ONDER MEDEDELING:

-dat gedaagden bij verschijning ter terechtzit­ting een vast recht van € 244,-- verschuldigd zullen zijn, doch dat aan on- en minvermogenden vermindering van dit vast recht kan worden verleend na overlegging aan de Griffier van een verklaring van inkomsten en vermogen, af te geven door de Burgemeester van de gemeente;

-dat indien één of meer gedaagden niet op de zitting verschijnen en de voorgeschreven termijnen en formaliteiten in acht zijn genomen, de rechter verstek tegen de niet-verschenen gedaagde(n) zal verlenen en de vorderingen zal toewijzen, tenzij deze de rechter onrechtmatig of ongegrond voorkomen;

TENEINDE:

alsdan namens requirante als eiseres te horen eis doen en concluderen als volgt:

Eiseres en gedaagden

• Eiseres is zelfstandig onderdeel van het Rooms Katholiek Kerkgenootschap in Nederland en is eigenaresse van de Nicolaaskerk aan de Prins Hendrikkade te Amsterdam; de Nicolaaskerk is eind negentiende eeuw gebouwd in een gecombineerde stijl van neo-renaissance en neo-barok;
• Eiseres stelt bij tijd en wijle de Nicolaaskerk ter beschikking voor evenementen (Gregoriaanse koren, orgelconcerten) op tijdstippen dat de kerk niet gebruikt wordt voor de Eucharistieviering of andere kerkelijke vieringen. Bij het inwilligen van verzoeken hanteert eiseres standaard de voorwaarde dat het gebruik geen afbreuk mag doen aan de functie van de kerk als religieuze ruimte;
• Gedaagde sub 1 (hierna te noemen “RVU”) is een educatieve omroepinstelling die deel uitmaakt van de Nederlandse Publieke Omroep. Volgens haar statuten (Productie 1) is haar doelstelling het (doen) produceren en (doen) uitzenden van radio- en televisieprogramma’s die een substantiële bijdrage leveren aan de educatieve opdracht van de publieke omroep;
• Gedaagden sub 2 t/m 4 (hierna gezamenlijk te noemen “Muntz c.s.”) voeren een audiovisueel productiebedrijf (Productie 2) en produceren programma’s in opdracht van derden, waaronder de RVU;

Geconstateerde feiten

• Op 11 februari 2005 hebben Muntz c.s. de pastoor van eiseres benaderd met de vraag of zij voor de RVU gesprekken mochten opnemen in de Nicolaaskerk met wetenschappers en politici over het thema geloven en niet geloven;
• Gelet op de educatieve doelstelling van de RVU heeft de pastoor toestemming gegeven voor het houden van een dergelijke interreligieuze gedachtenwisseling in de Nicolaaskerk. Aan deze toestemming heeft de pastoor de voorwaarde verbonden dat de Nicolaaskerk gebruikt mocht worden als achtergrond voor deze gesprekken, maar dat uiteraard de kerk niet gebruikt mocht worden op een manier die indruist tegen de functie van de kerk als religieuze ruimte (zie verklaring pastoor Stam, Productie 3). Voor het ter beschikking stellen van de Nicolaaskerk heeft eiseres aan Muntz c.s. een factuur gestuurd waarin de uren gespecificeerd staan (Productie 4);
• Eind mei 2005 heeft eiseres moeten constateren dat in de aankondiging door de RVU op haar website www.rvu.nl van het televisieprogramma “God bestaat niet” de Nicolaaskerk gebruikt wordt op een wijze die in strijd is met de afspraak die daarover met Muntz c.s. respectievelijk de RVU is gemaakt (Productie 5);
• Uit de aankondiging op de RVU-website dat de eerste uitzending op 7 juni 2005 gepland staat, blijkt dat de Nicolaaskerk getoond wordt met een van de presentatoren, de heer Muntz (gedaagde sub 3), staande op de preekstoel van de Nicolaaskerk in een de kerk ridiculiserende en daarmee beledigende houding;
• Voorts wordt via een link van de RVU-site naar de site van Muntz c.s., www.muntzvandewint.com, nog meer fotomateriaal van de uitzending getoond (Productie 6) waarbij het geloof in een diffamerende context wordt geplaatst. Aangezien de Nicolaaskerk daarin ook als achtergrond fungeert, wordt eiseres daarmee tevens in deze diffamerende en beledigende context geplaatst;
• Naar aanleiding van deze vooraankondigingen heeft op woensdag 1 juni 2005 een gesprek plaatsgevonden tussen vertegenwoordigers van eiseres en de RVU, waarbij eiseres dringend heeft verzocht de geplande uitzendingen van het programma “God bestaat niet”, bestaande uit zes afleveringen in de periode van dinsdag 7 juni tot en met dinsdag 12 juli, af te gelasten;
• Tijdens die bespreking heeft de RVU ook gedeelten van de eerste uitzending aan eiseres getoond, waaruit blijkt dat met uitzondering van de gesprekken zelf, de Nicolaaskerk in de aankondiging, bumpers en tussenfragmenten voorkomt op een wijze die in strijd is met de gemaakte afspraak;

Sommatie

• In aansluiting op het gesprek heeft eiseres de RVU tevens schriftelijk gesommeerd de uitzendingen af te gelasten, althans alle aankondigingen, bumpers en fragmenten waarin de Nicolaaskerk voorkomt, uit het programma en van de website te verwijderen, met uitzondering van de gesprekken zelf (Productie 7). De RVU heeft aan deze sommatie tot op heden niet voldaan;

Juridische grondslag

• RVU en Muntz c.s. hebben gehandeld in strijd met de gemaakte afspraak c.q. de aan het gebruik van de Nicolaaskerk verbonden voorwaarde dat RVU en Muntz c.s. de heilige ruimten van de Nicolaaskerk zouden respecteren. Aldus zijn de RVU en Muntz c.s. toerekenbaar tekort geschoten in de nakoming van hun verplichting (wanprestatie) en hebben zij onrechtmatig jegens eiseres gehandeld;

Verweer

• RVU en Muntz c.s. hebben tot op heden geen inhoudelijk verweer gevoerd;

Schade en spoedeisend belang

• Eiseres lijdt door de voormelde aankondigingen van het televisieprogramma “God bestaat niet” schade en dreigt nog meer schade te zullen lijden door uitzending van het programma. Eiseres heeft recht op en spoedeisend belang bij de hierna te formuleren verbodsvordering;

Bewijsaanbod

• Voor zover in aanvulling op de verklaring van pastoor Stam (Productie 3) op eiseres nog enige bewijslast rust, zal zij tijdens de zitting niet alleen pastoor, maar ook de koster,  meebrengen, die bij de afspraak op 11 februari 2005 aanwezig was.

Bevoegdheid

• De voorzieningenrechter te Amsterdam is bevoegd kennis te nemen van het onderhavige geschil aangezien gedaagden in het arrondissement Amsterdam zijn gevestigd respectievelijk kantoor houden;

MITSDIEN:

Het de E.A. voorzieningenrechter in de recht­bank te Amsterdam moge behagen, bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:

Primair:

• ieder van gedaagden met onmiddellijke ingang te verbieden het programma “God bestaat niet” uit te (doen) zenden dan wel anderszins openbaar te (doen) maken, hetzij geheel, hetzij gedeeltelijk, waaronder begrepen als vooraankondiging op de website van ieder van gedaagden dan wel op enigerlei andere wijze uit te (doen) zenden of openbaar te maken fragmenten en/of foto’s en/of teksten waarbij eiseres in een diffamerende context wordt geplaatst, waardoor het katholieke geloof en de heilige ruimten van de Nicolaaskerk worden geridiculiseerd,

zulks op straffe van een dwangsom van € 25.000,-- voor iedere gehele of gedeeltelijke overtreding door een der gedaagden van het ten deze te geven verbod respectievelijk voor iedere dag of gedeelte van een dag dat de overtreding voortduurt;

Subsidiair:

• ieder van gedaagden met onmiddellijke ingang te verbieden het programma “God bestaat niet”, met uitzondering van de gesprekken met wetenschappers en politici, uit te (doen) zenden dan wel anderszins openbaar te (doen) maken, waaronder begrepen als vooraankondiging op de website van ieder van gedaagden dan wel op enigerlei andere wijze uit te (doen) zenden of openbaar te maken fragmenten en/of foto’s en/of teksten waarbij eiseres in een diffamerende context wordt geplaatst, waardoor het katholieke geloof en de heilige ruimten van de Nicolaaskerk worden geridiculiseerd, dan wel een zodanige voorziening te treffen als U.E.A. goeddunkt,
  zulks op straffe van een dwangsom van € 25.000,-- voor iedere gehele of gedeeltelijke overtreding door een der gedaagden van het ten deze te geven verbod respectievelijk voor iedere dag of gedeelte van een dag dat de overtreding voortduurt;

De kosten dezes zijn voor mij, deurwaarder, €                                                                                                           

                                                                                                            Deurwaarder

Pleitnota

• Muntz & Van der Wint: kritische programmamakers. Absurdistische sketches.
  
• RVU: komt o.m. voort uit Volksuniversiteit. Wil tegenover KRO, NCRV en EO af en toe ook kritischer geluid laten horen. Publieke omroep moet immers afgerond geheel zijn. Soms prikkelende programma’s die tot discussie aanzetten. Keuringsdienst van Waarde, filosofieserie “Stof” Bas Harinck. Beetje VPRO-achtig.
  
• Doel huidige programma: na acties Al-Qaeda, moord op Theo van Gogh is discussie over godsdienst op zijn plaats. Aanvankelijk idee: interviews geleerden, kunstenaars en politici afgewisseld met straatgesprekken met gelovigen.
  Naarmate programma vorderde bleek dat gesprekken met geleerden van dusdanige kwaliteit waren dat het zonde was om die teveel te onderbreken. Dus i.p.v. straatgesprekken korte tussenfilmpjes waarin op absurdistische wijze in werd gegaan op inhoud interview. Voor grootste deel trouwens buiten kerk opgenomen.
  
• Bij aangaan mondelinge huurovereenkomst is aan pastoor gemeld wat toen over programma bekend was. Pastoor had geen bezwaren en ging huurovereenkomst aan. Enige beperking: niet filmen als er gelovigen waren. Voor het overige diende er zaken met de koster te worden gedaan.
  
• Kerk maakt van op basis huurovereenkomst bezwaar tegen uitzending. In kader huurovereenkomst betekent dit strijd met goed huurderschap. Ergo: huurder komt verplichtingen niet na. Wat zijn de belangrijkste huurdersverplichtingen?
  -           huur betalen
  -           behoorlijk onderhoud
  -           gebruik in overeenstemming met bestemming
  Rechter pleegt (zeer) terughoudend te zijn bij vaststellen strijd met goed huurderschap.
  
• Wat zijn omstandigheden geval? Nicolaaskerk is een typische grotestadskerk op de Wallen met een zeer gemêleerd publiek. Dergelijke kerken zijn – al dan niet uit noodzaak – nogal werelds en betrekkelijk liberaal. Deze indruk werd bevestigd door gesprek met pastoor en koster. N.b. Bij die gelegenheid is alles wat toen over programma bekend was gemeld.
  
• Gemaakte programma’s vormen kwaliteitstelevisie. De interviews zijn van hoog niveau. De intermezzi (“comic relief”)  zijn eigen aan dit type televisie. Vormen klein deel programma en zijn maar deels in kerk opgenomen. Je kunt misschien twisten over de vraag of het geslaagde humor is, maar humor is het zonder meer.
  
• In hoeverre is programma in zijn geheel nu zo dat het evident met verplichtingen goed huurderschap in strijd komt? Van ridiculiseren o.i.d. is geen sprake. Wat aan de orde komt is onderdeel hedendaagse discussie. Gedaagden begrijpen nog steeds niet goed waarom eiseres die discussie wil tegengaan.
  
• De koster was overal bij, verleende hand- en spandiensten en heeft niet geprotesteerd. In tegendeel. Koster was vertegenwoordiger.
  
  Er is inmiddels + € 150.000 geïnvesteerd.
  
• Pastoor is niet bedrogen. Geen sprake geweest van dwaling. Van o.d. evenmin sprake.
  Vorderingen afwijzen.
  
• Voor zekerheid loop ik vorderingen nog even door.
  

NEDERLANDS DAGBLAD christelijk betrokken

'Kwetsend programma past niet bij RVU'

door onze redacteur Petra Noordhuis

HILVERSUM - De televisieserie God bestaat niet, die de RVU vanaf vanavond uitzendt, past niet bij de doelstellingen van de educatieve omroep, vindt Arie Slob van de ChristenUnie. Ben Groenendijk, directeur van de educatieve omroep, denkt er anders over.

De RVU heeft een educatieve taak en vormt met Teleac/NOT de stichting Educatieve omroepcombinatie (Educom). Deze stichting wil Nederlanders helpen zichzelf te ontwikkelen, door hen goede, informatieve programma's voor te schotelen.

,,De RVU stelt zich ten doel de bevolkingsgroepen met elkaar in gesprek brengen. Met wat ze nu doen, bereiken ze het tegenoverstelde. De verschillende groepen komen verder uit elkaar te staan'', zegt Arie Slob, Tweede-Kamerlid namens de ChristenUnie.

De partij heeft de afgelopen weken ,,stille diplomatie'' gevoerd en geprobeerd de RVU over te halen God bestaat niet te schrappen. Na het protest van de kerken brengt de partij de eigen bezwaren ook naar buiten. Er is vrijdag een brief naar de programmaraad van de RVU verstuurd en er zijn gesprekken gevoerd met het bestuur van de RVU, kerken en andere politieke partijen.

God bestaat niet is gemaakt door de programmamakers Rob Muntz en Paul Jan van de Wint, in samenspraak met de RVU. In de serie praten wetenschappers over ,,het gevaar, de functie en de absurditeit van het geloof''.

De interviews worden afgewisseld met filmpjes, die ,,de mening van de spreker moeten visualiseren.'' Zo is te zien hoe een naakte Jezus-figuur van het kruis wordt gehaald, waarna een naakte, donkere vrouw aan hetzelfde kruis wordt gespijkerd. Op een andere 'promotiefoto' van één van de filmpjes is te zien hoe een Jezus-figuur aan een hondenlijn wordt vastgehouden.

Kwetsen

,,Het is duidelijk met welke intenties de programmamakers te werk gaan'', concludeert Slob. ,,Het is hun bedoeling cristenen te kwetsen en te provoceren.''

Ben Groenendijk, directeur van de RVU, kan zich voorstellen dat de televisieserie ,,beroering'' veroorzaakt onder christenen. Maar de beroering is voor hem geen reden de serie te schrappen.

In de doelstellingen van Educom staat dat de programma's van RVU en Teleac/Not ,,respect uitademen''. God bestaat niet is niet bedoeld om te provoceren, reageert Groenendijk. ,,De RVU heeft overal vragen bij. Met vragen over de versheid van tonijn gaan we naar de Keuringsdienst van Waren. Met vragen over godsdienstbeleving gaan we naar wetenschappers. Dat mag toch?''

De titel God bestaat niet is volgens hem als prikkelende stelling bedoeld. ,,Het is niet iets dat wij prediken. Bovendien verwachten wij van mensen die geloven dat hun geloof zo groot is, dat ze kunnen accepteren dat er vragen over worden gesteld.''

Slob heeft met het programma op zich geen moeite. ,,Ik vind het goed dat er op televisie over religie wordt gesproken.'' Maar de filmpjes vindt hij kwetsend. ,,De God die je liefhebt, wordt gelasterd.''

De RVU-directeur spreekt van ,,korte, illustratieve filmpjes'', het ,,strooigoed in het programma''. Het programma wordt volgens hem grotendeels gevuld met ,,twee pratende mannen op stoelen.''

De wetenschappers krijgen in uitvoerige gesprekken de gelegenheid godsdienstbeleving vanuit hun discipline te analyseren, zegt hij. ,,De toon van het programma kun je niet afleiden van wat er op de website staat.''

In het programma komen alleen atheïstische wetenschappers aan het woord. Groenendijk erkent dat het programma eenzijdig is, maar vindt dat in dit geval niet erg. ,,In het publieke bestel wordt wekelijks verkondigd dat God wel bestaat.'' De doelgroep van het programma bestaat volgens hem uit mensen vanaf een jaar of dertig die regelmatig naar het ,,seculiere net'' Nederland 3 kijken.

Geen oordeel

Arie Slob hoopt dat de ,,stille diplomatie'' van de ChristenUnie en het protest van de kerken wat oplevert, want anders kan hij niets meer doen om het programma van de buis te krijgen. ,,De politiek mag geen oordeel geven over de inhoud van de programma's. Anders hadden we al lang aan de staatssecretaris van Cultuur en Media gevraagd op te treden.''

PERSCOMMUNIQUÉ

Kerken betreuren voornemen RVU inzake uitzending ‘God bestaat niet’

Utrecht – 6 juni 2005 – De Rooms-Katholieke Bisschoppenconferentie en het moderamen van de Protestantse Kerk in Nederland betreuren het voornemen van de RVU om het programma God bestaat niet toch uit te zenden, ondanks indringende bezwaren die van verschillende kanten naar voren zijn gebracht.

Het lijdt geen twijfel dat dit programma veel mensen, met name gelovigen, nodeloos zal kwetsen en provoceren en een negatieve bijdrage levert aan de zo gewenste maatschappelijke dialoog tussen gelovigen en nietgelovigen. Wederzijds respect vormt het onmisbaar fundament voor deze dialoog. Het

onnodig kwetsen van anderen in hun levensbeschouwelijke overtuigingen heeft geen enkele toegevoegde waarde en zal een averechts effect hebben.

De RVU weet op vaak creatieve en boeiende wijze haar doelstelling te realiseren om “burgers beter in staat te stellen om zelfstandig te oordelen en keuzes te maken”. Dat RVU programma’s aansluiten bij thema’s die maatschappelijk relevant zijn, geeft meer dan voldoende aanleiding om ook bij godsdienst en levensbeschouwing stil te staan.

De positie van levensbeschouwelijke organisaties in de hedendaagse Nederlandse samenleving, de groei van de moslimgemeenschap, de scheiding van Kerk en staat, het religieus gemotiveerde terrorisme – al deze onderwerpen zijn bijzonder actueel en geven aanleiding tot veel discussie. Dat de RVU voor die maatschappelijke en individuele reflectie een faciliterende rol wil spelen, is daarom een goede zaak.

Het programma God bestaat niet zal er niet toe leiden dat deze doelstelling wordt gerealiseerd. Het is onnodig om alle uitzendingen te zien alvorens tot die conclusie te komen. De filmclips en foto’s op de website spreken voor zich. De programmamakers stellen zich tot doel om de positie van niet-gelovigen te verhelderen, maar doen dat ten koste van wat voor gelovigen dierbaar en heilig is.

Het is daarom niet te begrijpen dat een woordvoerder van de RVU heeft verklaard dat de educatieve omroep met dit programma geen mensen wil kwetsen. Ook de programmamakers zeggen niet te willen provoceren. Dat lijkt

nu juist precies wél de bedoeling. Gelovigen hoeven niet gevrijwaard te worden van iedere vorm van kritiek of satire. Bovendien onderschrijven de kerken het grote goed van de vrijheid van meningsuiting. Maar met velen in de samenleving zijn de kerken er van overtuigd dat deze vrijheid niet onbegrensd is

en ten dienste moet staan van de dialoog tussen mensen en de opbouw van de samenleving.

Dat geldt zeker voor programma’s van de publieke omroep, die “van iedereen en voor iedereen” een bindend element in de samenleving wil zijn. Dat het programma ten dele is opgenomen in een katholieke parochiekerk, valt eveneens te betreuren. Alhoewel de rechter in kort geding heeft uitgesproken dat dit geen grond biedt voor het voorkomen van de uitzendingen, verzwaart voor de R.-K. Kerk het gebrek aan respect voor het sacrale karakter van een kerkgebouw de bezwaren tegen het programma. De wijze waarop de opnames in de kerk tot stand zijn gekomen, geven aanleiding tot nadere reflectie over de richtlijnen in het gebruiken van kerkgebouwen voor andere doeleinden dan de liturgische eredienst.

De Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk in Nederland zijn doorgaans zeer terughoudend in het publiekelijk reageren op voor gelovigen kwetsende uitingen, met name om daarmee geen onnodige extra publiciteit voor dergelijke uitingen te genereren. Met dit programma zijn de grenzen van het goede fatsoen dermate overschreden dat een publieke verklaring toch nodig wordt geacht. Hopelijk zal deze en andere reacties alsnog leiden tot een heroverweging zijdens de RVU met betrekking tot het voortzetten van de uitzendingen.

Persbericht 

8 juni 2005 

RVU-programma van de buis

De SGP en de ChristenUnie willen dat het kabinet de ronduit blasfemische uitzending van de RVU God bestaat niet van de buis haalt. De kamerleden Van der Vlies en Slob dringen daarop aan in schriftelijke vragen die zij hierover aan drie bewindslieden, premier Balkenende voorop, hebben gesteld. De christelijke fracties vinden deze RVU-uitzending een ernstige grensoverschrijding na alles wat er ook al eerder op dit terrein is gepasseerd. In de gewraakte uitzending wordt willens en wetens op een uiterst schandelijke manier de spot gedreven met God en met het christelijk geloof.

De vragen zijn doelbewust ook gericht aan minister-president Balkenende en minister Donner van Justitie. Terecht hebben zij in in het kader van de waarden- en normendiscussie opgeroepen tot een waardige en respectvolle houding tegenover mensen en verschillende geloofsgroepen. Deze uitzending is hét voorbeeld van hoe het absoluut níet moet. Als het de bewindslieden van CDA-huize ernst is met hun boodschap, kunnen ze dat nu tonen. Van der Vlies en Slob verwijzen hierbij onder andere naar het artikel in het Wetboek van Strafrecht over smalende godslastering.

Nadere informatie:

B.J. van der Vlies, voorzitter SGP-fractie Tweede Kamer,

070 318 2846/06 1830 5926

Menno de Bruyne, voorlichter SGP-fractie Tweede Kamer, 06 1830 5821 

Vragen van de leden Van der Vlies (SGP) en Slob (ChristenUnie) aan de minister-president, minister van Algemene Zaken, de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (mevrouw Van der Laan) en de minister van Justitie over de serie RVU-uitzendingen onder de titel "God bestaat niet"

1.

Hebt u kennis genomen van de programmaserie van de RVU onder de titel "God bestaat niet" en de daarover ontstane commotie?[1]

2.

Wat is uw morele oordeel over de inhoud van deze serie, mede in het licht van het beleid inzake waarden en normen, onder meer in relatie tot religieuze opvattingen?[2]

3.

Hoe verhoudt de inhoud van de uitzendingen zich tot de bepalingen in de Mediawet, waaronder artikel 13c (over de taak van de publieke omroep) en 25 (over educatieve omroepinstellingen)?

4.

Hoe verhoudt de inhoud van de uitzendingen zich tot de bepalingen in het Wetboek van Strafrecht? Zijn de desbetreffende uitzendingen geen vorm van smalende godslastering (Wetboek van Strafrecht, de artikelen 147 en 147a), in het bijzonder waar het gaat om het op blasfemische wijze voorstellen en uitbeelden van de Heere Jezus?

5.

Bent u bereid om alle mogelijkheden te benutten teneinde de resterende uitzendingen geen doorgang te laten vinden en te voorkomen dat dergelijke uitzendingen in de toekomst zullen plaatsvinden?

6.

Kunt u deze vragen, gezien het feit dat de serie reeds wordt uitgezonden, uiterlijk binnen een week beantwoorden?

[1] Zie met name www.rvu.nl en www.muntzvandewint.com.

[2] Zie onder meer de berichtgeving op www.zestienmiljoenmensen.nl.

Disclaimer
Indien u de link niet kunt openen, neemt u dan contact op met telefoonnummer 070-3182211. Meer informatie vindt u op de website www.tweedekamer.nl
If you are unable to access the link, please dial +31 70 3182211. Additional information is available on the website www.tweedekamer.nl and www.houseofrepresentatives

'God bestaat niet' moet van de buis
Door Bas van Sluis Algemeen Dagblad 9 juni 2005

Den Haag - De ChristenUnie en de SGP willen dat het kabinet het RVU-programma God bestaat niet direct van de buis haalt.
Dit omdat het onnodig godslasterend zou zijn. De RVU en de programmamakers zijn verbijsterd.
Volgens de fracties wordt in de gewraakte uitzendingen van God bestaat niet willens en wetens op een 'uiterst schandelijke manier de spot gedreven met God en met het geloof'. Zo is er in een van de afleveringen een naakte negerin - vastgespijkerd aan het kruis - te zien ,,Als de God waarin ik geloof zo door het slijk wordt gehaald, dan protesteer ik daar met mijn hele lichaam tegen'', zei SGP-fractieleider Van der Vlies. Hij geeft aan verdrietig te zijn over de manier waarop zijn geloof wordt neergezet. ,,Er is een absolute grens overschreden. Dit is volledig respectloos.''
De twee christelijke partijen hebben Kamervragen gesteld aan premier Balkenende, minister Donner (Justitie) en staatssecretaris Van der Laan (Media). Eergisteren was de eerste van zes afleveringen. De twee christelijke partijen hopen dat - vooral de premier - de RVU met een moreel appél kan overreden het tv-programma alsnog uit de lucht te halen en zo de overige vijf afleveringen te verhinderen. Van der Vlies heeft overigens de eerste aflevering zelf niet gezien. ,,Maar ik hoef niet in het water te lopen om er achter te komen dat ik nat word.''
De makers van het programma - Rob Muntz en Paul Jan van de Wint - zeggen verbijsterd te zijn. Volgens hen gaat het om pure censuur. ,,Krankjorem'', aldus Muntz. ,,Wat willen ze? Dat we de programma's van tevoren aan de overheid voorleggen? Echt, ik val zowat van mijn stoel van verbazing.'' Van de Wint zegt dat hun programma 'zeer serieus is'. ,,Wij laten wetenschappers uitleggen waarom ze niet in God geloven. Dit geeft nogmaals aan waarom het noodzakelijk is dat we dit maken.''
Directeur Ben Groenendijk van de omroep RVU zegt dat de wens van de SGP en ChristenUnie wel erg ver gaat. Volgens hem is er voor de uitzendingen al een verzoek ingediend om niet door te gaan met het programma. ,,Dat hebben we toen bekeken. Uiteindelijk vinden we dat het niet beledigend is. We willen op een kritische wijze de andere kant van godsdienst laten zien.''
Het is niet voor het eerst dat er commotie is rond het programma. Vorige week diende er nog een kort geding tussen de Amsterdamse Nicolaaskerk en de RVU. De omroep won dit geding. Diverse kerken, de Bisschoppenconferentie en de PKN hebben zich ook al negatief uitgelaten over God bestaat niet.

'Tv-programma is walgelijk'

Premier Balkenende denkt dat het omstreden tv-programma God bestaat niet tot verdriet en pijn kan leiden bij christenen.

,,Ik houd er helemaal niet van. Ik vind het eigenlijk walgelijk'', zei hij zaterdag in een tv-discussie met christelijke jongeren.

Balkenende had het programma niet gezien, maar kon zich voorstellen dat één van de jongeren zich diep beledigd voelde door de afbeelding van Jezus als aangelijnde hond.
De premier zei dit walgelijk te vinden 'als christen, maar ook als minister-president'. Hij riep programmamakers op 'verantwoord' om te gaan met hun vrijheid van meningsuiting.

Nederlands Dagblad.

Balkenende: RVU-programma walgelijk

van onze redactie binnenland
ARNHEM - Minister-president Balkenende is uiterst ongelukkig met het televisieprogramma God bestaat niet, dat de RVU sinds afgelopen week uitzendt. ,,Ik vind het eigenlijk walgelijk als ik dit zo hoor. Als christen en als minister-president'', zei Balkenende zaterdag in de marge van de EO-Jongerendag.

Hij baseert zich daarbij op wat hij over het programma heeft gehoord, want zelf heeft hij nog geen gelegenheid gehad de uitzending van de RVU te bekijken.

De ChristenUnie en SGP lieten vorige week al weten het programma ,,ronduit blasfemisch'' te vinden. Volgens de partijen wordt ,,willens en wetens op een uiterst schandelijke manier de spot gedreven met God en met het christelijke geloof''. De christelijke fracties hebben premier Balkenende en minister Donner (Justitie) schriftelijke vragen gesteld, waar ze zo mogelijk nog deze week antwoord op willen. Balkenende wilde nog niet vooruitlopen op zijn antwoorden op deze Kamervragen, al liet hij zaterdag al wel merken de uitzendingen een brug te ver te vinden. ,,Vrijheid is een groot goed, dat moet je niet misbruiken'', aldus de premier.

FOCUS, AD 21 juni 2005

God bestaat niet

Alle commotie uit orthodox christelijke kring ten spijt wijkt Lennart van der Meulen niet van zijn voornemen om de omstreden RVU serie ‘God bestaat niet’ ingaande 3 juli te herhalen op zondagmiddag. “Het zijn prima gesprekken van makers Muntz en Van de Wint, die nergens godslasterend zijn”, zegt Van der Meulen. Het bezwaar van SGP en ChristenUnie dat de makers ‘op schandelijke manier de spot drijven met God en geloof’ herkent hij niet. Wel vindt hij dat de provocatieve context ver af ligt van de inhoudelijkheid van de gesprekken. Maar dat is geen reden om de reeks niet te programmeren op de dag des heren, 15.30 uur.

Reclame Code Commissie

De Reclame Code Commissie heeft de promo's van ‘God Bestaat Niet’ opgevraagd die zijn uitgezonden voor de eerste aflevering van 7 juni. Er zijn klachten binnengekomen die de commissie in behandeling gaat nemen om te bepalen of de promo's in strijd zijn met de reclamecodes. Dat het geen reclame betreft, maar een vooraankondiging van een programma maakt ze niets uit daar op basis van jurisprudentie vooraankondigingen van programma's wel degelijk ook door de commissie in behandeling dienen te worden genomen.

Bond tegen vloeken doet aangifte tegen RVU

N i e u w bericht, meer informatie 23 juni 2005

VEENENDAAL (ANP) - De Bond tegen het vloeken heeft in Amsterdam bij justitie aangifte gedaan tegen de RVU. De bond vindt dat de omroep zich met het omstreden programma 'God bestaat niet' schuldig heeft gemaakt aan godslastering en belediging. Dat maakte de bond donderdag bekend.

Al voordat de eerste aflevering werd uitgezonden, maakte de bond bezwaar bij de RVU. In de korte filmpjes die in het programma zitten, wordt ,,Jezus Christus geridiculiseerd en geminacht'', aldus de bond.

De RVU heeft een kopie van de aangifte ontvangen. ,,We zitten niet te wachten op aangiftes, maar we voelen ons wel sterk staan. De bedoeling die we hebben met het programma, staat ver af van godslastering'', zegt directeur B. Groenendijk. ,,Vanuit de bond kan ik me er wel iets bij voorstellen, maar het gaat wel erg ver.'' Volgens hem zijn de gewraakte filmpjes niet bedoeld om te kwetsen, maar zijn ze ,,illustratief voor de stellingen van wetenschappers die aan het woord komen.

Bond tegen vloeken

Fok.nl, 1juli 2005

Kindkeizer Balkenende

Het kabinet onderneemt geen actie tegen het RVU-programma 'God bestaat niet', dat de RVU in zes afleveringen op dinsdagavond uitzendt. Er staan nog twee afleveringen gepland, en die mogen gewoon doorgaan. Dat heeft staatssecretaris Medy Van der Laan (Cultuur en Media) mede namens premier Jan Peter Balkenende en minister van Justitie Piet Hein Donner laten weten aan de Kamer.

Over het programma waren Kamervragen gesteld door de SGP en de ChristenUnie. De partijen vonden dat het van de buis moest, omdat het ''ronduit blasfemische'' uitzendingen zijn die ''willens en wetens op een uiterst schandelijke manier de spot drijven met God en met het christelijk geloof.'' Volgens Van der Laan zijn de omroepen echter zelf verantwoordelijk voor hun programma's. Bovendien stelt de staatssecretaris dat op grond van de Mediawet en de vrijheid van meningsuiting (artikel 7 van de Grondwet) de overheid niet over vorm en inhoud van de programma's van de omroepen gaat

De regering laat wel weten dat ''respect voor elkaars waarden en opvattingen het gedrag moeten bepalen, zeker waar religieuze opvattingen in geding zijn.'' Het kabinet constateert dat het omstreden programma scènes bevat die gelovigen blijken te kwetsen. Maar wanneer burgers zich gekwetst voelen, moeten ze bij die omroep klagen of een klacht indienen bij de Raad voor de Journalistiek; Kortom hun eigen verantwoordelijkheid nemen.

Godslastering
De vraag van SGP en CU of er sprake is van blasfemie en smalende godslastering, door een bepaalde wijze van uitbeelden van de Here Jezus, wordt door het kabinet beantwoord met: waarschijnlijk niet; De jurisprudentie van artikel 147 Wetboek van Strafrecht wijst in die richting. ''Er is sprake van godslastering indien aan een uitlating geen andere dan een honende strekking kan worden toegezegd en dat het de bedoeling is zich te uiten in zulk een vorm dat anderen in hun godsdienstige gevoelens gekrenkt moeten worden. Het woord smalend is toegevoegd om serieuze discussies over God uit te sluiten.''

Walgelijk
De Bond tegen het vloeken deed vorige week nog aangifte tegen de RVU wegens smalende godslastering. Die aangifte is door de hoofdofficier van justitie te Amsterdam wél in behandeling genomen, maar nog lang niet zeker is of dat ook tot vervolging zal leiden. Overigens liet minister-president Balkenende tijdens de EO-jongerendag in Arnhem onlangs weten het ''eigenlijk walgelijk'' te vinden wat programmamakers Rob Muntz en Jan Paul van de Wint in het RVU-programma 'God bestaat niet' laten zien.

 

---

Tweede Kamer der Staten-Generaal 2

Vergaderjaar 2004–2005

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden

1993

Vragen van de leden Van der Vlies (SGP) en Slob (ChristenUnie) aan de minister-president, minister van Algemene Zaken, de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw Van der Laan en aan de minister van Justitie over de serie RVU-uitzendingen onder de titel «God bestaat niet».(Ingezonden 9 juni 2005)

1 Hebt ukennisgenomen van de programmaserie van de RVU onder de titel «God bestaat niet» en de daarover ontstane commotie?1

2 Wat is uw morele oordeel over de inhoud van deze serie, mede in het licht van het beleid inzake waarden en normen, onder meer in relatie tot religieuze opvattingen?2

3 Hoe verhoudt de inhoud van de uitzendingen zich tot de bepalingen in de Mediawet, waaronder artikel 13c over de taak van de publieke omroep en artikel 25 over educatieve omroepinstellingen?

4 Hoe verhoudt de inhoud van de uitzendingen zich tot de bepalingen in het Wetboek van Strafrecht? Zijn de desbetreffende uitzendingen geen vorm van smalende godslastering3, in het bijzonder waar het gaat om het op blasfemische wijze voorstellen en uitbeelden van de Heere Jezus?

5 Bent ubereid om alle mogelijkheden, te benutten teneinde de resterende uitzendingen geen doorgang te laten vinden en te voorkomen dat dergelijke uitzendingen in de toekomst zullen plaatsvinden?

6 Kunt u deze vragen, gezien het feit dat de serie reeds wordt uitgezonden, uiterlijk binnen een week beantwoorden?

1

Zie met name www.rvu.nl en www.muntzvandewint.com 2 Zie onder meer de berichtgeving op www.zestienmiljoenmensen.nlm 3 Wetboek van Strafrecht, artikelen 147 en 147a.

Antwoord

Antwoord van staatssecretaris Van der Laan (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap), mede namens de Minister-President, minister van Algemene Zaken. (Ontvangen 1 juli 2005)

1 Ja.

2 Met zijn aandacht voor waarden en normen heeft het kabinet het belang van de waarden van de democratische rechtsstaat

onderstreept. Belangrijke waarden zijn onder meer de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging. Om met elkaar te kunnen leven in een samenleving die gekenmerkt wordt door waardenpluriformiteit in harmonie, is het nodig dat iedereen weet om te gaan met die pluriformiteit. Respect voor elkaars waarden en opvattingen en voor de voor allen geldende normen moeten het gedrag bepalen. Dit geldt zeker waar religieuze opvattingen – van welke religie dan ook – in het geding zijn. We constateren dat het programma «God bestaat niet» scènes bevat die gelovigen blijken te kwetsen. In zijn beleid inzake waarden en normen gaat het kabinet uit van de eigen verantwoordelijkheid van burgers en organisaties. Dit sluit aan bij de Mediawet waarin vorm, inhoud en programmering de verantwoordelijkheid van de omroep zijn. Wanneer burgers zich gekwetst voelen door programma’s zijn er twee mogelijkheden om dit aan de orde te stellen, ten eerste bij de omroep zelf en ten tweede bij de Raad voor de Journalistiek. Deze zelfregulering is recent onderstreept in het kabinetsstandpunt naar aanleiding van de adviezen van ROB en RMO over politiek en media. Het

kabinetsstandpunt (kamerstukken II, 2003–2004, 26 692, nr. 1) is ook uitgebreid met uw Kamer besproken.

3 De taak van de publieke omroep alsmede die van de educatieve omroep is vastgelegd in de door de vragenstellers genoemde artikelen KVR23401 2040516170 0405tkkvr1993 ISSN 0921 – 7398 SduUitgevers ’s-Gravenhage 2005 Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, Aanhangsel 4249 van de Mediawet. De wijze waarop invulling wordt gegeven aan deze taak en daarmee de inhoud en vorm van programma’s is een zaak van de omroep zelf. Deze zogeheten programmatische autonomie is gebaseerd op art. 13c, lid 2 en artikel 48 van de Mediawet waarin is vastgelegd dat inhoud van programma’s onafhankelijk zijn van overheidsinvloed en omroepen zelf verantwoordelijkheid dragen voor de inhoud en vorm van hun programma’s.

4 De vraag is of de inhoud van het programma, of delen daarvan, als smalende godslastering kan worden bestempeld en daarmee onder de delictomschrijving van artikel 147 van het Wetboek van Strafrecht valt. Op grond van jurisprudentie op dit artikel zal dit evenwel niet snel het geval zijn. Er is – kort gezegd – sprake van smalende godslastering indien aan een uitlating geen andere dan een honende strekking kan worden toegezegd en dat het de bedoeling is zich te uiten in zulk een vorm dat anderen in hun godsdienstige gevoelens gekrenkt moeten worden. Het woord smalend is toegevoegd om serieuze discussies over God uit te sluiten. Inmiddels is bij de hoofdofficier van justitie te Amsterdam aangifte gedaan tegen de RVU. Deze aangifte is overeenkomstig de gebruikelijke procedure in behandeling genomen.

5 Waar u in uw vraag om verzoekt is het op voorhand belemmeren dan wel verbieden van een programma en is daarmee een vorm van censuur. In dit verband acht ik het goed erop te wijzen dat met het oog op het grote belang van de vrijheid van

meningsuiting (artikel 7 van de Grondwet) in de Mediawet is vastgelegd dat de verantwoordelijke minister of staatssecretaris niet gaat over de inhoud en vorm van programma’s. Omroepen, zowel publiek als commercieel, beschikken over programmatische autonomie. Dit betekent dat omroepen zelf verantwoordelijkheid dragen voor hetgeen zij uitzenden en daar dus op aangesproken moeten kunnen worden. Op grond hiervan acht ik belemmering of censuur van het desbetreffende programma van overheidswege niet toegestaan noch wenselijk. Wel dienen de media zich ten volle bewust te zijn van hun rol en verantwoordelijkheid en daar zorgvuldig mee om te gaan. Daarbij acht ik het van belang dat het debat over de maatschappelijke verantwoordelijkheid vooral in het openbaar plaatsvindt. Dat gebeurt reeds in de media.

6 Dit is helaas niet mogelijk gebleken. Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, Aanhangsel 4250